Snelwegkapel voor Russische autohandelaren

Op het houten Russisch-orthodoxe kapelletje aan de A1 tussen Deventer en Apeldoorn staat ’Kapel van de heilige Moeder Gods Hodigtria’. Moeder Gods die de weg wijst. „Een fantastisch initiatief”, zegt de Deventer Russisch-orthodoxe aartspriester Theodoor van der Voort over de kapel die hij zo gaat inwijden.

De kapel verwijst naar de Mariakapelletjes die vroeger overal langs de de weg stonden, zegt maker Rob Groot Zevert van kunstenaarscollectief G.A.N.G. „We hopen dat mensen hier even stoppen en nadenken.”

De kapel moet het ’eigen karakter van de A1’ versterken. Dat wordt voornamelijk bepaald door de Wit-Russische en andere Oost-Europese autohandelaren. Zij rijden elke maandagavond hetzelfde traject, op weg naar de Utrechtse automarkt.

De kunstenaars bekeken wie het precies zijn en reden daarom mee met een bus vanuit Wit-Rusland naar de automarkt. „Het was de langste rit uit mijn leven”, zegt Groot Zevert. De reis duurde dertig uur. „Ze rijden aan één stuk door, zonder stoppen.” Eigenlijk komen de handelaren Wit-Rusland niet uit. Boodschappen doen ze in hun eigen land. Groot Zevert: „Ze hebben een koelkast in de bus en die stouwen ze vol met eigen eten.”

De handelaren hadden volgens de kunstenaars behoefte aan een plaats voor bezinning. Groot Zevert: „Eerst wilden we een klein Wit-Rusland maken, met sjasliek-tent en toiletblokken.” Alleen de kapel bleek realiseerbaar. „Het zijn religieuze mensen. Ze lezen vaak in een bijbel.”

„De snelweg is een parallelle wereld”, zegt kunstenaar Melle Smets, „een soort landstreek, met eigen architectuur en eigen voedsel. Alleen op de snelweg kun je losse appelpartjes kopen.” Groot Zevert noemt het een ’cultuur die enkel daar voorkomt’. „Niemand heeft er oog voor. Iedereen boekt maar vakanties, maar hier gebeurt ook veel.”

Kunstenaar Hans Jungerius: „Door de achterdeur van kunst hebben we bezinning de snelwegwereld binnengesmokkeld. Dat is een wereld van uitsluitend ratio. Een kapel is heel gezond. Ergens bij Waalwijk staat een moskee aan de snelweg, maar verder zie je nooit zoiets.”

De autohandelaren zijn via flyers in hun eigen taal op de hoogte gesteld. Vladzimir Hrynchyk uit Brest, Wit-Rusland, komt voor de inwijding langs. Hij is van plan om ook in de toekomst bij het kerkje te kijken. Dat het onderdeel is van een kunstproject is voor hem geen probleem. „In elk beeld zit kunst. Als iets met ziel en liefde is gemaakt dan is dat al kunst.”

Van een complete inwijding is dinsdagavond geen sprake. De kapel blijft maar zes weken staan. „De héle parkeerplaats blijft door de inwijding heilige grond”, zegt priester Van der Voort. „Ik gebruik wijwater maar bepaalde gebeden laat ik achterwege. Als ik echt wijd, dan is dat permanent, wij werken voor de eeuwigheid.” Van der Voort houdt komende maandagavonden diensten in de kapel. Verder denkt hij aan ’pastorale hulp’ op de parkeerplaats, „misschien een biecht of gewoon een gezellig gesprek”.