IJzeren Rita, je houdt van haar of niet

Rita Verdonk is een politica die de natie lijkt te verdelen. Of je houdt van haar stevige optreden en krachtige beleid, of je hebt een hartgrondige hekel aan haar.

In progressieve kringen, in kerken en in organisaties voor asielzoekers staat Verdonk synoniem voor onbarmhartig, meedogenloos en kortzichtig. In meer behoudende en rechtse kringen wordt Verdonk gewaardeerd om eigenschappen als onverzettelijk en duidelijk. De één krijgt van haar bijnaam 'IJzeren Rita' een bittere smaak in de mond, voor de ander is het een geuzennaam. De enige kerel in het kabinet.

Rita Verdonk is nog niet zo lang actief in de politiek (sinds mei 2003) maar heeft er wel een groot stempel op weten te drukken. Als minister van integratie en vreemdelingenbeleid roert de voormalige gevangenisdirecteur en voormalig directeur staatsveiligheid krachtig de trom om de geesten rijp te krijgen voor haar beleid en om haar plannen door de Tweede Kamer te krijgen.

Met wisselend succes. De verplichte inburgering in het buitenland voor nieuwkomers is in werking getreden, maar haar verplichte inburgering in het binnenland voor allochtonen dreigt te verzanden. De oppositie in de Kamer gruwt van de fouten die onder haar politieke verantwoordelijkheid worden gemaakt bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en heeft al diverse keren aangedrongen op haar aftreden.

Maar volgens diverse peilingen blijft ze populair. Zeker niet bij de meeste allochtonen maar wel bij bepaalde groepen autochtone burgers. Juist vanwege het imago van duidelijkheid: Rita doet wat ze belooft. Zelf probeert ze wel steeds haar imago van hardheid van een zacht randje te voorzien. Verdonk heeft, meer dan al haar voorgangers bij elkaar, uitgeprocedeerde asielzoekers uit humanitaire overwegingen een verblijfsvergunning gegeven.

Of ze zou gaan voor het lijsttrekkerschap heeft ze lang boven de markt laten hangen. Niet alleen vanwege de druk die dit zou gaan uitoefenen op een al behoorlijk overbelast gezin (vanwege de bewaking en publiciteit) maar ook omdat haar politieke bagage beperkt lijkt.

Ze heeft zich nog niet laten kennen als een kenner van de sociale economie en ze heeft ook haar beperkingen als debater. In de Tweede Kamer is het juist haar tekort aan verbale lenigheid dat haar mede in problemen brengt.

Op haar departement werd dan ook steeds gefluisterd dat Rita niet in was voor het lijsttrekkerschap. Ze zou vooral een uitvoerder van beleid zijn. En zelf gaf ze ook diverse malen aan deze zware politieke functie niet te ambiëren.

Maar daar lijkt ze nu anders over te denken.