Nieuw lid Polen wekt irritatie oude EU-leden in discussie over btw

In Brussel neemt de ergernis toe over het nieuwe EU-lid Polen. Als dat land zijn poot stijf houdt zullen de Nederlandse schoenmakers en kappers hun prijzen moeten verhogen.

De verlenging van een verlaagd btw-tarief voor onder anderen kappers en schoenmakers had deze week een routinebesluit kunnen zijn van de EU-ministers van financiën.

Maar nieuwe lidstaten hebben andere prioriteiten dan kappers en schoenmakers. Ze hebben liever een laag tarief voor bijvoorbeeld woningbouw. En dat zien de oude lidstaten niet zitten. Ze zijn bang dat hun eigen belastingheffing ter discussie komt te staan als er te veel uitzonderingen komen. Vooral Duitsland, dat ernstig in geldnood zit, verzet zich.

In de venijnige discussie tussen de ministers van financiën legden de meeste nieuwelingen het hoofd in de schoot. Maar Polen en Tsjechië houden stand. Als zij zich niet vóór zondag gewonnen geven, dan is het gedaan met het verlaagde btw-tarief in de EU.

Een oude afspraak binnen de EU is dat de lidstaten minstens 15 procent btw heffen. Voor sommige arbeidsintensieve diensten geldt een uitzondering, waarvan negen landen, waaronder Nederland, gebruik maken. Zij menen dat ze met een lager tarief (in Nederland 6 in plaats van 19 procent) mensen aan werk helpen en zwart werk bestrijden. Formeel is dat nog steeds een experiment, dat af en toe moet worden verlengd.

De Europese Commissie gelooft niet erg in de mooie effecten. Als het al extra werk oplevert (in plaats van extra winst), dan is het een dure methode. Op basis van Franse cijfers berekende de Commissie dat zo'n extra baan 89 000 euro aan gederfde btw-inkomsten kost. Verlaging van loonbelasting zou per saldo veel meer werk opleveren, meent de Commissie. Maar als de lidstaten per se door willen gaan met het 'experiment', dan blijft de Commissie er nog wel een tijdje op studeren.

Landen met nieuwe wensen moeten wachten tot de studie klaar is. Zo slikte de Franse president Chirac zijn verkiezingsbelofte in van een lager tarief voor restaurants (alleen gesteund door de lekkerbekken van België). Maar Tsjechië en vooral Polen streven nu zelfs Chirac in koppigheid voorbij. Met de vuist op tafel kregen ze ook stadsverwarming op de lijst. Het communisme heeft die landen opgezadeld met kostbare en lekkende collectieve verwarming. Dat een laag tarief extra wit werk en minder zwart werk oplevert bij de verwarmingsketels, vergt wel heel veel fantasie, maar oké, het is een gebaar van de oude landen voor de nieuwe. Maar Polen en Tsjechië eisen meer, anders halen ze het lage tarief voor iedereen onderuit met hun veto.

Dat heeft de stekels bij de oude leden overeind gezet. “We zullen ze terugpesten“, dreigde minister Zalm. Hij denkt aan het verlengen van de beperkingen voor Poolse werknemers in de EU.

De harde houding van vooral Polen viel ook al op tijdens de barre onderhandelingen over de EU-begroting. Diplomaten in Brussel vragen zich af of die hardheid komt doordat de nieuwe Poolse regering het Europese spel nog moet leren, of dat de EU echt een lastpak in huis heeft gehaald.