’Iedereen doet mee aan de hype’

Mee Michelle Liu (36) heeft net haar baan opgezegd bij het architectenbureau OMA van Rem Koolhaas in Rotterdam. Negen jaar studeerde en werkte ze in het buitenland. Nu is ze weer ’thuis’, in China. Het was een bewuste keuze om terug te gaan, vertelt ze in Peking, waar ze tijdelijk bij haar ouders woont. In Europa heeft ze minder mogelijkheden om een eigen bureau op te zetten. Maar ze wordt vooral gedreven door idealisme. „Ik wil helpen bij het bouwen aan een beter China. Nu ik terug ben, valt me weer op hoe weinig de architecten in China nadenken over de realiteit. Bijna iedereen doet mee aan de bouwhype. Maar over files, verpaupering en sociale problemen hoor je ze niet. Natuurlijk zijn er uitzonderingen, maar die architecten hebben erg weinig invloed. Ik denk dat er een heel nieuwe generatie moet komen voordat er echt iets verandert. Eigenlijk ben ik vijf jaar te laat, als ik zie wat er allemaal is misgegaan.”

De strategie is fundamenteel fout, meent Liu. „Als je over de ringwegen van Peking rijdt, zie je dat het beste. Het staat hier vol met iconen, statements van opdrachtgevers die willen uitstralen: Ik ben groter dan jij. Alles is gefragmenteerd, de samenhang ontbreekt, je ziet niet hoe je ergens moet komen, de schaal is onmenselijk. Het verontrustende is dat het niet eens een issue is dat het niet goed gaat met de planning van de steden. Maar de mensen kennen ook geen alternatieven.”

Haar ex-werkgever Rem Koolhaas ontwierp ook zo’n icoon: het nieuwe hoofdkantoor voor de Chinese staatstelevisie dat klaar moet zijn voor de Olympische spelen in 2008. Liu heeft niet meegewerkt aan dit ontwerp, dat naar haar mening vooral de macht uitstraalt van opdrachtgever CCTV. „Het overschreeuwt de omgeving. Architecten als Koolhaas hebben veel invloed, maar de meeste mensen begrijpen niet waarom hij zo’n ontwerp heeft gemaakt. Ze vinden hem cool en hebben een blind geloof in hem.”

Voordat ze naar het buitenland vertrok, kreeg ze de traditionele Chinese architectuuropleiding die vooral gericht is op het goed leren tekenen. Daarna werkte ze bij een overheidsinstituut in Zuid-China, waar ze grote gebouwen moest ontwerpen. „Vooral kopiëren. Ik was er niet gelukkig mee en besloot in de VS verder te studeren.” Of het zal lukken in China een bestaan op te bouwen, weet ze niet. De toekomst is zo ongewis, zeker als je wilt vasthouden aan je idealen. Ze had al een opdracht kunnen hebben voor een dure villa, maar die wees ze af. „Ik wil mijn principes niet verloochenen.’’ Ze heeft wel een opdracht aanvaard voor een casino in Vietnam. Kom over een jaar nog eens terug, zegt ze. „Ik ben zelf ook benieuwd hoe het dan met me gaat.”