Kerncentrales hebben toch weer toekomst in onzeker Europa

Kernenergie beleeft een wederopstanding in Europa. De toekomst zag er enkele jaren geleden nog somber uit voor de omstreden energiebron. Maar de nieuwbouwplannen overtreffen inmiddels de sluitingen.

Op Olkiluoto, een eilandje aan de idyllische Finse westkust, laat energiebedrijf TVO een nieuwe kerncentrale bouwen. De beslissing om dat te doen viel pas na een discussie van meer dan tien jaar. Het gaat dan ook om de eerste nieuwe reactor in vijftien jaar die gebouwd wordt in een van de oude lidstaten van de Europese Unie.

In Frankrijk, dat al voor meer dan driekwart op atoomstroom draait, wil energiebedrijf EDF ook nieuwe centrales bouwen. Al was het maar ter vervanging van een deel van de 59 bestaande centrales, waarvan sommige al oud zijn. Frankrijk bouwde bijna een halve eeuw geleden zijn eerste kerncentrale. In 2012 moet de eerste nieuwe centrale, de krachtigste ter wereld, in bedrijf zijn in Normandië. Kosten: drie miljard euro.

Ook Bulgarije, Tsjechië, Roemenië, Slowakije en Litouwen hebben nieuwbouwplannen. Deze landen hebben vaak nog oude centrales uit de Sovjet-tijd en willen die nu vervangen door moderne types. Verderop zijn Oekraïne en Rusland al bezig nieuwe kerncentrales neer te zetten. De twee buurlanden, die tot vandaag verwikkeld waren in een conflict over de levering van gas, zien ook een nucleaire toekomst.

Afgezien van Frankrijk is nog geen West-Europees land zo ver dat het echt nieuwe kerncentrales wil bouwen. Maar kernenergie is wel uit het verdomhoekje gekomen, waar het zat vanwege de gevaren voor de volksgezondheid. Steeds meer deskundigen en politici zien weer een rol voor atoomstroom in een afgewogen energiebeleid. De afhankelijkheid van olie uit het Midden-Oosten is al jaren een bekend risico, en de afgelopen dagen is duidelijk geworden dat ook de levering van Russisch gas niet zeker is.

Eerdere plannen voor sluiting van kerncentrales zijn in een aantal landen inmiddels stilgelegd. Nederland heeft besloten de centrale in Borssele toch langer open te houden dan eerder was afgesproken. België is teruggekomen op de beslissing om alle centrales te sluiten -het land is voor meer dan de helft afhankelijk van kernenergie- en ook in Duitsland flakkert de discussie weer op. Net als in Engeland, waar premier Blair duidelijk heeft gemaakt dat hij toekomst ziet voor atoomenergie. Alleen Zweden gaat door met sluiten.

Litouwen is Europees koploper in de afhankelijkheid van kernenergie. Die levert daar bijna 80 procent van de behoefte aan stroom. De nieuwe EU-lidstaat heeft beloofd twee verouderde centrales stil te leggen. Maar daarvoor in de plaats wil het land twee nieuwe bouwen. Tsjechië heeft drie jaar geleden nog een nieuwe centrale aangelegd. Het aandeel van kernenergie in de totale behoefte is sindsdien sterk gegroeid.

Rusland en Oekraïne zetten echt vaart achter de bouw van kerncentrales. Rusland heeft drie centrales in aanbouw en nog twee in de planning, Oekraïne wil er vier bouwen. Echt grote plannen zijn nog verder in het oosten te vinden: India bouwt acht kerncentrales, China wil er in de komende vijftien jaar maar liefst veertig neerzetten.