In het belang van vrouw en vaderland moet de levensloop worden verbeterd

Het gaat beter dan vroeger, maar het is voor vrouwen nog steeds moeilijk een carrière en een volwaardig pensioen op te bouwen. En de nieuwe levensloopregeling maakt het probleem niet kleiner maar groter.

De sociologe Amelia Román betoogde maandag in deze krant dat de overheid de nadelen moet repareren die er nu nog zitten in de levensloopregeling. Via de levensloop kunnen werkers sparen voor vrije tijd, bijvoorbeeld om er een jaar tussenuit te gaan om voor de kinderen te zorgen of om vervroegd te stoppen met werken. Maar de overheid garandeert niet dat de werker zijn opgebouwde rechten ook kan opnemen; daarvoor is hij afhankelijk van zijn werkgever.

De levensloopregeling ontbeert daarmee een solide basis, zegt Román, met als gevolg dat degene die zijn opgebouwde rechten opeist, daarvan nadelen kan ondervinden. De rolverdeling tussen de seksen leidt ertoe dat de levensloop door vrouwen vooral zal worden gebruikt om de loopbaan te onderbreken om voor de kinderen te zorgen, terwijl mannen de regeling gebruiken om vervroegd met pensioen te gaan. Een onderbreking van de loopbaan heeft een blijvend effect op het carrièreverloop, zo blijkt uit het promotieonderzoek van Román. En dat effect is voor vrouwen groter dan voor mannen.

Zo gaat dat in het leven, zou je kunnen zeggen. Het zijn keuzes die mensen zelf maken: werken in deeltijd, zelf willen zorgen voor de kinderen, vrij nemen voor die wereldreis, langer doorwerken of juist vroeg met pensioen. Geen overheid kan die keuzes maken – zij kan alleen de instrumenten aanreiken waarmee de werker een voor hem of haar optimaal levenspad kan uitzetten.

Dat is waar. Maar zo lang er structurele ongelijkheden zijn tussen vrouwen en mannen, moet de overheid die niet vergroten maar verkleinen. Zo doet Román het eenvoudige voorstel om verlof dat wordt opgenomen om voor de kinderen te zorgen, ten laste te laten komen van de levenslooprechten van beide ouders – allebei de helft. Als de man ziet dat hij toch de helft van de rekening betaalt, zal hij eerder geneigd om ook voor de kinderen te zorgen.

Het is maar een voorstel, maar met een terechte boodschap: de overheid heeft met de huidige levensloopregeling verantwoordelijkheid en initiatief te veel bij de werker gelegd, en te weinig gewaakt voor nadelige effecten.