Van dubbeltje groeien naar kwartje op school

Het nieuwe leren op het vmbo is niet zo slecht; het maakt leerlingen zelfstandig en vergroot hun gevoel van eigenwaarde.

Het mbo gaat eraan, schrijft Harm Beertema in zijn Podium-artikel (Trouw, 3januari). Het vergelijkt het met de mislukking van het studiehuis, opgelegd door de overheid, en verwijt het mbo dat ze vernieuwen terwijl ze niet eens door het ministerie daartoe verplicht zijn. Kennelijk wil het mbo zelf iets veranderen.

Het studiehuis is waarschijnlijk mislukt door de dwang van de overheid; kinderen op school doen ook liever geen dingen tegen hun zin. En dat is nu juist waar het om gaat in het onderwijs. Wie moet het diploma halen? De leerling of de docent voor de leerling? Als klassikale docent sta je vaak in de ogen van leerlingen 'overbodige' kennis naar binnen te proppen, terwijl leerlingen dat in de meeste gevallen heel goed zelf kunnen.

Ik ben nu als docent al voor het derde jaar bezig met dit zogenaamde nieuwe leren in het vmbo en ik ben overtuigd van de zin van deze manier van onderwijs, ook voor het mbo. Leerlingen gaan met plezier naar school, ze zijn serieus met hun leerproces bezig en stellen hoge eisen aan de kwaliteit van hun werk. Het is tenslotte hun eigen diploma waar ze voor werken. De docent verdwijnt inderdaad een beetje voor het bord maar ruilt die tijd in voor goede begeleiding van leerlingen die dat nodig hebben.

Door het nieuwe leren worden leerlingen zelfstandiger. Ze zien het als een uitdaging om zo goed mogelijk te scoren, niet alleen cijfermatig maar juist ook op vaardigheden die niet alleen maar routineus worden aangeleerd maar die ze meestal zichzelf opleggen.

Het nieuwe leren geeft leerlingen een gevoel van eigenwaarde, je kunt van een dubbeltje doorgroeien tot een kwartje en dat heb je dan allemaal zelf gedaan. Het geeft ook inzicht in wie je bent en wat je kunt en (nog) niet kunt. Leerlingen krijgen een reëel beeld van zichzelf.

Iedere rechtgeaarde onderwijzer zou gruwen van dit nieuwe leren, schrijft Beertema. In die term onderwijzer zit het hele probleem. De huidige samenleving zit niet meer te wachten op van die ouderwetse onderwijzers die alles voorkauwen. De oude onderklasse is nu toch ook verdwenen?

De ravage in het mbo wordt waarschijnlijk het meest veroorzaakt door opstartproblemen. Iedereen moet wennen aan een andere manier van werken, dat heeft gewoon een beetje tijd nodig. Als het onderwijs zelf het initiatief neemt om dingen te veranderen dan worden dat uiteindelijk verbeteringen, juist voor de leerlingen want daar gaat het tenslotte om. Op het Stedelijk lyceum in Enschede waar ik werk, werkt het nieuwe leren al goed.