Weelderige haar-groei

Vragen en kanttekeningen van lezers (vervolg):

„Zo nu en dan lees lees ik over een Europa dat ’haar’ sociale gezicht verliest, over een AIVD waarvan beweerd wordt dat ’het’ zijn werk niet goed doet, en over een openbaar ministerie ’die’ evenmin optimaal zou functioneren. Gaat bij Trouw alles wel naar behoren?”

Bijna alles, naar mijn indruk, maar in de omgang met sommige voornaamwoorden is inderdaad de volmaaktheid nog niet bereikt.

De haar-ziekte is in Nederland zo wijdverbreid dat vrijwel iedereen er wel eens door besmet wordt. De Grote Van Dale is al half door de knieën gegaan. In de dertiende uitgave (1999) werd bij zinnen als Het gemeentebestuur heeft haar beslissing uitgesteld en De raad verliest haar invloed nog vermeld dat haar er ten onrechte de plaats van zijn innam. In de veertiende, van vorig jaar, zet de redactie er alleen nog de kanttekening ’niet algemeen’ bij.

Maar natuurlijk mag een krant zich hier niet op beroepen om goed te praten wat menige lezer nog als fout beschouwt.

Het is inderdaad een eenvoudige regel dat je het, zijn en dat (en niet ze of hij, haar en die) moet gebruiken voor het-woorden – en daartoe behoren de namen van werelddelen, steden, dorpen en gehuchten.

Minder eenvoudig ligt het met de de-woorden, waarvan vele exclusief mannelijk zijn en vele andere uitsluitend vrouwelijk. Van een redactie die soms haastwerk moet leveren, kan moeilijk verwacht worden dat ze bij twijfel altijd een naslagwerk inkijkt. Maar het is niet te veel gevergd dat veelvoorkomende woorden als bond, dienst, staat en raad meteen als mannelijk worden herkend, en pakweg discotheek, politiek, regering en wetenschap gezien hun uitgang terstond als vrouwelijk.

„Het is een teken van taalverruwing dat meisjes en jonge vrouwen soms als ’meiden’ worden opgevoerd”.

Van wie gewend is meiden te associëren met dienstmeiden en losbandige types, kan ik me die conclusie voorstellen. Maar voor velen is het een neutraal meervoud geworden. Het maakt bovendien een eind aan het verschijnsel dat jonge vrouwen zich tevreden moeten stellen met een verkleiningswoord, meisjes, terwijl hun mannelijke leeftijdgenoten het etiket jongetje zijn ontgroeid.