Schoolreisjes, hoe lang zijn die nog betaalbaar? En waar gaan we dit jaar naar toe?

Rijen met bussen parkeren voor de school. Opgewonden kinderen staan te popelen om op schoolreis te gaan en hun ouders zwaaien hen zenuwachtig uit.

Voor basisschoolleerlingen is het schoolreisje de leukste activiteit van het jaar, maar overleven wordt moeilijk in schoolreisland. Het kost de schoolleiding steeds meer moeite om ieder kind mee te krijgen. Sommige scholen hebben het spannende uitje zelfs afgeschaft.

De meest recente cijfers over schoolreisjes heeft het Nederlands research instituut voor recreatie en toerisme (NRIT) uit 2003. Daaruit is een afname van 30 procent te zien ten opzichte van vijf jaar eerder. Die is te verklaren door afname van het aantal basisschoolleerlingen en het probleem dat ouders de dure reisjes niet kunnen of willen betalen.

“Vooral de hoge buskosten breken ons op“, zegt Volkert Zaal, adjunct-directeur van de Haagse Van Ostadeschool. “Dit jaar gaan we niet op kamp met groep 8, omdat we veel te veel geld bij moeten leggen. Ouders kunnen het niet betalen of vinden het te onveilig. Bovendien hebben we veel islamitische leerlingen van wie hun ouders bang zijn dat jongens en meisjes bij elkaar moeten slapen. Als dan een kwart van de leerlingen niet meegaat, schiet je je doel voorbij.“

De school in de Haagse Schilderswijk dubt elk jaar met dit probleem. “Want je hebt ook kapitaalkrachtige ouders die wel graag willen dat hun kind op reis gaat“, aldus Zaal. De school gaat wel op eendaagse schoolreis. Dankzij een vroegboek-korting gaan de klassen naar recreatiepark De Linnaeushof, familiepark Drievliet of speeltuin de Kieviet. En dat allemaal voor vijftien euro per kind, wat voor sommige ouders niet is op te brengen. “Maar in heel schrijnende gevallen springen we als school bij“, zegt Zaal. “Het moet door blijven gaan“. Dus doet de Van Ostadeschool van alles om de ouders over de streep te trekken. De leiding begint al in september de ouders te informeren; ze kunnen het reisje in termijnen afbetalen.

Ouders & Coo, landelijke oudervereniging voor christelijk onderwijs, kent de problemen. Directeur Werner van Katwijk: “Het schoolreisje is een oude traditie en blijft populair. Maar er zijn ouders die weinig voelen voor dure reisjes. Vorig jaar was er in het voortgezet onderwijs discussie over buitenlandreizen. Sommige ouders vinden Luxemburg te ver, anderen willen dat hun kind juist verder gaat.“ Van Katwijk hoorde ook berichten van scholen uit de grote steden dat de schoolreis onder druk komt te staan. “Betrokkenheid van ouders bij zo'n reis is essentieel. Wij vrezen dat ouders zich terugtrekken omdat ze steeds meer deelnemen aan de arbeidsmarkt“, aldus van Katwijk.

Van de laatste trend heeft de Rotterdamse basisschool de Catamaran geen last. “Bij ons staan de ouders al in de rij“, zegt adjunct-directeur Geert Jeelhof. “We hebben zo'n dertig ouders in de ouderkamer, het contact is heel intensief. Ook de allochtone ouders doen heel goed mee.“ Dat betekent echter niet dat de discussie over de jaarlijkse trip aan de Catamaran voorbijgaat. “We hebben nogal wat ouders met een uitkering. Daarbij gaan de prijzen van bestemmingen voortdurend omhoog.“ De uitkeringsgerechtigde in Rotterdam kan wel een tegemoetkoming vragen bij de sociale dienst om zijn kind alsnog mee te kunnen laten gaan. “Wij moeten daar een verklaring voor afgeven. Nu kunnen we bij de sociale dienst controleren of de verklaringen worden ingeleverd zodat de ouders geld krijgen“, zegt Jeelof. De Catamaran doet er alles aan om iedereen een leuke dag te bezorgen, hoewel de ouders nu harder worden aangepakt door de school. Werd vijf jaar geleden niet betaald omdat het kind 'toch wel mee zou gaan', nu zegt de school: 'Wie niet betaalt, mag niet mee.'

Jeelof vraagt de ouders een jaarlijkse bijdrage van 30 euro per kind. Daarvan is 25 euro voor het schoolreisje bestemd. “We ervaren dat het de laatste tijd moeizamer wordt om het de ouders te laten betalen“, aldus Jeelof. “Als de prijzen blijven stijgen, dan hebben we een probleem. De bijdrage van het schoolfonds moet dan nog meer omhoog.“

De schoolreisbestemmingen doen op hun beurt moeite om de schoolgroepen binnen te halen. Steeds meer bestemmingen bieden voordelige pakketten aan waarin ze soms ook nog tegemoetkomen aan de wensen van de school: een educatief én recreatief programma. De kinderen beginnen bijvoorbeeld eerst in het museum, waarna ze kunnen ravotten in de speeltuin.

Dat laatste krijgt van de meeste scholen de voorkeur. Op de top drie meest bezochte schoolreisjes van de NRIT staan namelijk vooral recreatieve bestemmingen. Op de eerste plaats komt het Dolfinarium in Hardewijk, verrassend tweede is Bobbejaanland in België, gevolgd door de Efteling op de derde plaats. De indoor-speeltuinen zijn ook populair; het overdekte kinderspeelparadijs Ballorig heeft maar liefst 21 vestigingen in Nederland.

Het Nationaal Schoolreis Magazine zet deze bestemmingen op een rij. Volgens eigen onderzoek van het magazine spendeert het Nederlandse basisonderwijs jaarlijks 42 miljoen euro aan schoolreisjes. “Er zijn dit jaar zoveel nieuwe schoolreisbestemmingen bijgekomen“, zegt manager Brian Berghuis. “Dan kan je je afvragen of het echt wel zo slecht gaat met de schoolreisjes.“