Brazilië kampt met trauma van de hyperinflatie

“De Braziliaanse bevolking zal geen inflatie meer toestaan. Inflatiebestrijding gaat boven elke partijpolitiek.“

Dat zegt Fabio Barbosa, topman van ABN Amro-dochter Banco Real, in een interview met onder meer deze krant.

Barbosa is niet de enige bankier die die mening toegedaan is. Veel van zijn collega's weten bijna zeker dat de tijden van de hyperinflatie met percentages van boven de 1000 procent per jaar voltooid verleden tijd zijn. De bevolking pikt het nooit meer dat de lonen al seconden na de uitbetaling minder waard zijn en dat winkeliers de prijsaanpassingen niet meer bij kunnen houden.

De laatste acht jaar is de inflatie beteugeld, maar de angst zit er nog goed in. Dat verklaart ook waarom zo weinig Brazilianen sparen en tevens waarom de aanstaande presidentsverkiezingen van oktober met zoveel belangstelling worden tegemoet gezien.

Bij Banco Real ligt de risicoanalyse al klaar. Geen van de kandidaten kan beleid voeren dat de overheid op kosten gaat jagen door extra geld te lenen. En geen van de kandidaten lijkt de economische motor zo hard te willen laten lopen dat de inflatie, van nu 5 procent per jaar, weer gaat stijgen naar de 15 procent van drie jaar terug.

Er zijn drie fundamentele pijlers van de economie die volgens Barbosa niet aangetast mogen worden. De real, de Braziliaanse munt, mag niet op een vaste koers ten opzichte van de dollar worden geprikt. Wat dat voor ellende oplevert hebben de buren van Argentinië ervaren.

Topman Barbosa zegt stellig: “De inflatie moet strak in de hand worden gehouden. En de wet op de fiscale verantwoordelijkheid moet worden uitgevoerd. Die wet is echt de grootste verandering van de afgelopen jaren.“ De wet verbiedt het de overheid om de geldkraan open te draaien. Nu nog is het geleende bedrag iets boven de 50 procent van het bruto binnenlands product (bbp, de optelsom van alle goederen en diensten in een land). Mocht de overheid nieuw beleid willen voeren dan is het niet mogelijk daarvoor meer geld te lenen.

En van een belastingverhoging kan ook geen sprake zijn. De Braziliaanse overheid snoept 37 procent van het bbp af en dat is voor een ontwikkelingsland zeer hoog. Nee, 's lands hoogste baas en dat wordt vermoedelijk de huidige president Luiz Inacio Lula da Silva, moet toch echt nieuw beleid maken met geld dat hij elders wint: door de effectiviteit van het staatsapparaat te verhogen en de pensioenen aan te pakken.

Alle seinen staan in Brazilië op groen. Nou ja, alle op één na dan. Ja, er is een handelsoverschot van 40 miljard dollar en de investeerders stromen toe. De markt kan niet meer om Brazilië heen, zo stelt Barbosa. Het enige minpunt is volgens de topman de hoge rente. Van de 47 belangrijke centrale banken in de wereld vraagt die van Brazilië de hoogste rente, nu 16,5 procent. En dat was drie jaar geleden bijna 20 procent.

Daar ligt tegelijkertijd ook de belangrijkste verklaring voor de lage economische groei die het land het afgelopen jaar boekte, slechts 2,3 procent. En dat terwijl collega-emerging markets (opkomende landen) als India en China naar de tien procent vlogen.

Waarom dat hoge rentepercentage waardoor het lijkt alsof de Braziliaanse economie bewust wordt afgeknepen? De vrees voor de hyperinflatie is vermoedelijk het juiste antwoord. Zeker weten doen de Braziliaanse economen het niet. Maar elke keer als de rente iets te snel wordt verlaagd, vliegt de inflatie omhoog. Maar uiteindelijk kan die rente maar één kant op, zo denken Barbosa en zijn economen op de bank: omlaag.