Voor hoera-stemming is het nog te vroeg

Was het plotseling aardige spel van Oranje tegen Bulgarije een incident, zoals AZ-trainer en oud-bondscoach Van Gaal zondag in ’Studio Voetbal’ beweerde? Op basis van het recente verleden heeft hij gelijk.

Het kan bovendien een nuttige relativering zijn, nu de nationale ploeg na maanden zo niet al twee jaar van mager spel en een afkalvend imago én, vorige week, een geruchtmakende affaire her en der alweer omstandig wordt geprezen.

Dat is nogal een ommezwaai, en als Van Gaal ook dat bedoelde is met hem mee te voelen – zonder eraan voorbij te willen gaan dat ook hij Oranje in Sofia overwegend goed vond.

Voor het eerst werd voor langere duur de dominantie getoond die bondscoach Van Basten zich bij zijn aantreden in augustus 2004 ten doel had gesteld. Tot dusverre waren er, vriendelijk gezegd nog, slechts flarden van te zien geweest, en daar verwees Van Gaal impliciet naar. Hoeveel reden kan er dan zijn om aan te nemen dat het vanaf nu, te beginnen vanavond in Amsterdam tegen Albanië, zo zal gaan als zaterdag in Bulgarije?

Oranje bekoorde in offensief opzicht, na een onvoorziene omzetting. Maar het is opportunistisch om te betogen dat met Van Persie in de punt van de aanval de offensieve oplossing is gevonden. Van Persie maakte indruk op de plaats van de geblesseerd afgehaakte Kuijt, waarop hij vanavond weer mag worden verwacht, maar om meerdere redenen kan dit nauwelijks van structurele aard zijn.

Van Persie is geen centrumspits – dat hij er dankzij zijn veelzijdigheid nu en dan kan spelen en voldoen, is wat anders. Zijn raffinement loont waarschijnlijk het meest als zogenoemde schaduwspits, als speler in de rug van een diepe spits.

Maar die positie bestaat niet in het systeem waaraan Van Basten meer dan eens rigide vasthoudt. De centrale middenvelder van Oranje is een verdedigende speler, met het oog op het evenwicht. Dat zou met Van Persie als offensieve middenvelder vermoedelijk worden verstoord. Met spelmaker Sneijder dan aan zijn zijde zou de middenlinie defensief te kwetsbaar zijn, zeker tegen opponenten van niveau.

Er is nog een reden om aan te nemen dat Van Persie in Oranje zal terugkeren op de flank, juist omdat Van Basten zweert bij een speelwijze met vleugelaanvallers. Dergelijke specialisten zijn er nauwelijks in het Nederlandse arsenaal. Naast Van Persie – niet eens een specialist pur sang dus – is Robben, hoe flets ook in Sofia, de enige onbetwistbare. Zo bezien zal Van Persie voorlopig nog wel nodig zijn op de vleugel. De jonge Babel, de derde kandidaat die zaterdag inviel en vanavond in de basis mag aantreden, kan nog niet als een altijd inzetbaar alternatief worden beschouwd.

Het wachten is op de eerst aangewezen centrumspitsen, Huntelaar en Kuijt, in die volgorde voorlopig. De eerste is goeddeels hersteld en de enkelblessure van Kuijt bleek mee te vallen. Van Basten heeft even de tijd. Na het duel van vanavond met Albanië wordt de EK-kwalificatiereeks pas in maart volgend jaar hervat, thuis tegen Roemenië. In november wordt nog wel tegen Engeland geoefend en, naar gisteren bekend werd, begin februari tegen het Rusland van Guus Hiddink.

Dat zouden weer tests kunnen zijn voor één van bovengenoemde spitsen, of voor beiden, met als uitgangspunt dat ze zich in de punt van Oranje’s aanval nog moeten bewijzen.

Daar kunnen als kanttekeningen nog aan worden toegevoegd dat slechts één van de drie middenvelders, Sneijder, in Sofia voldeed (en wel ruimschoots) en dat de defensie geen zekere indruk maakte. Voorts werkte de tegenstand enigszins vertekenend. De Bulgaren beten allerminst fel van zich af. In dat opzicht viel een parallel te trekken met het oefenduel in augustus met de Ieren (0-4), dat zaterdag in perspectief werd geplaatst door de 5-2 nederlaag van Ierland tegen Cyprus.

Rest de affaire Van Bommel/Van Nistelrooij, en de mogelijke effecten ervan. De rebellie van het eerder verstoten tweetal zou zaterdag bindend gewerkt kunnen hebben. Maar zoiets is, als het al speelt, altijd van kortstondige aard. Bovendien is bij de resterende ervaren spelers en met name bij doelman Van der Sar – de enige met een stem van gewicht – het gevoel niet weg te nemen dat Van Bommel en Van Nistelrooij erbij horen.

Ook dat kan zich vanavond waarschijnlijk nog niet wreken, maar er zijn al met al redenen genoeg om na ’Sofia’ voorbarige conclusies uit de weg te gaan.