Oude kaart van Nederland voor gebouwen

Een landelijke inventarisatie van leegstaande en -komende gebouwen en terreinen moet leiden tot het beter benutten van de ruimte.

Het College van rijksadviseurs heeft besloten de 'Oude kaart van Nederland' te laten maken. De kaart moet laten zien waar de komende tien jaar grote gebouwen (kloosters, zorginstellingen), fabriekscomplexen en militaire terreinen vrijkomen en welke nu al leegstaan. Die kunnen dan een andere bestemming krijgen, waardoor het niet nodig is om te bouwen op 'nieuwe grond'.

De Oude kaart van Nederland is met name voor provincies een belangrijk instrument om ruimtelijke ontwikkelingen te plannen.

Het initiatief kwam gisteren naar buiten bij de presentatie van het boek 'Geheim landschap; 200 jaar militairen op de Heuvelrug'. Het idee voor de Oude kaart van Nederland komt van Fons Asselbergs, rijksadviseur cultureel erfgoed en voormalig directeur van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. “We willen het probleem van leegstaande gebouwen en terreinen op de landelijke agenda zetten. De Oude kaart biedt de kans op een integrale aanpak en het sparen van nieuwe grond“, aldus Asselbergs.

Provincies en gemeenten hebben volgens hem te weinig overzicht wat er leegstaat en nog vrijkomt. “Tot nu toe laten eigenaren zich verrassen. Leegstand leidt tot schade aan gebouwen en infrastructuur. Als je die ontwikkeling ziet aankomen, kun je als provincie een strategie ontwikkelen om vrijkomende gebouwen en terreinen voor een ander doel te gebruiken.“

Er bestaat al een Nieuwe kaart van Nederland met alle bouwprojecten van de komende tien jaar. De Oude kaart moet de tegenhanger worden. Asselbergs verwacht dat het project binnen twee jaar kan zijn afgerond. Een proef in Noord-Brabant heeft uitgewezen dat een totaaloverzicht in drie maanden klaar kan zijn. “Er is heel veel bekend, maar mensen weten het niet van elkaar. Dat maken wij met het project los.“

De provincie Utrecht kent al een zogeheten gebiedsgerichte aanpak. Ministeries, provincie, gemeenten en instellingen werken nauw samen in het project 'Hart van de Heuvelrug'. Vrijkomende militaire terreinen, zoals de vliegbasis Soesterberg, krijgen een andere bestemming. Volgens gedeputeerde Jan van Bergen is “alles teruggeven aan de natuur een gemiste kans: veel objecten en complexen zijn de moeite van het behouden waard“.

Ook auteur Kees Volkers van het boek 'Geheim Landschap' pleit voor behoud van karakteristieke militaire gebouwen. “Het landschap vertelt een bijzonder verhaal over twee eeuwen militaire geschiedenis. Zonder die verhalen is het een verarmd en ontheemd landschap.“