Hoe sympathiek kwijtschelden mag zijn, laat schuld ontwikkelingslanden staan

Ontwikkelingslanden staan bij het rijke Westen in het krijt. Het schrappen van hun schulden oogt sympathiek, maar helpt die landen geen stap verder. Uit onderzoek van onder andere de Wereldbank blijkt dat landen wier schulden (deels) werden afgeschreven, er financieel nog net zo beroerd voor staan als voorheen. Verlost van oude schulden hebben die landen de ruimte gekregen nieuwe leningen aan te gaan. De overheidsmiddelen die westerse landen steken in het kwijtschelden van schulden vloeien daardoor naar andere kredietverstrekkers. En dat was niet de beoogde bestemming van ontwikkelingsgelden.

De kredietverstrekkers in het Westen zijn sinds jaar en dag verenigd in de Club van Parijs, een informele organisatie die waakt over de voorwaarden voor het kwijtschelden van schulden. Maar die raakt langzamerhand haar grip op de ontwikkelingen kwijt. De Club van Parijs kon na de oprichting, een halve eeuw geleden, uitgroeien tot een macht doordat zij alle belangrijke donorlanden verenigde. Maar dat is niet langer het geval. Terwijl de oude machten nog de Club van Parijs bevolken, ontpoppen opkomende economieën als China en Brazilië zich tot grote kredietverstrekkers voor ontwikkelingslanden. Dat wordt vanuit de Club van Parijs met tandenknarsen gevolgd, omdat de opkomende machten zich niets gelegen zouden laten liggen aan de clubregels. Dat is waar: de opkomende economieën zijn op zoek naar grondstoffen, en ze zijn bereid om zwaar te investeren in ontwikkelingslanden die daarover beschikken. Het bestrijden van de armoede in die landen, een prioriteit van de Club van Parijs, staat niet in hun vaandel. Wat dat betreft lijken ze als twee druppels water op de westerse landen van een paar eeuwen terug. Daar zit meteen de zwakte van de Parijse klacht. De oude crediteurenclub ziet de verhouding in de wereld veranderen, maar is niet in staat mee te evolueren. Zij poogt de opkomende kredietverstrekkers te binden aan haar spelregels of te interesseren voor het lidmaatschap van de club, maar veel haalt dat tot nu toe niet uit. Het zal tijd vergen om met de opkomende machten overeenstemming te bereiken over wat wijs is voor ontwikkelingslanden. Tot die tijd doet de Club van Parijs er goed aan geen schulden meer kwijt te schelden. De betaling van rente en aflossing mag worden uitgesteld, eindeloos desnoods, maar het schrappen van schulden heeft een averechts effect.