Onderzoek Enschede afgesloten

Hoewel niet volledig geïnformeerd, zet de Tweede Kamer een punt achter 'het grootste politieonderzoek uit de geschiedenis', na de vuurwerkramp in Enschede.

Een teleurstellende uitkomst voor de twee 'dissidente' rechercheurs van het Twentse Tolteam die hun collega's beschuldigen van rommelen met bewijsmateraal om André de Vries veroordeeld te krijgen (zie kader). Zij hebben als klokkenluiders hun nek ver uitgestoken en nu gaat hun zaak uit als een nachtkaars. Het onderzoek van voormalig hoofdofficier van justitie mr. A. Herstel in opdracht van de Tweede Kamer bevestigt de eerdere conclusie van de Rijksrecherche: er is bij het onderzoek naar de vuurwerkramp in Enschede geen sprake geweest van opzettelijke misleiding van de rechterlijke macht.

Voor de politie Twente en het openbaar ministerie in Almelo is de mededeling een opluchting. Weer is bevestigd dat Tolteam en OM het onderzoek naar de vuurwerkramp (23 doden, bijna duizend gewonden en een half miljard euro schade) naar eer en geweten uitvoerden.

Dat de Tweede Kamer een punt achter het onderzoek zet, wil niet zeggen dat de twijfel over de integriteit van politiemensen en medewerkers van het OM volledig is weggenomen. Dat kan alleen als alle onderliggende stukken op tafel komen. Minister Donner van justitie wilde echter ook onderzoeker Herstel geen volledige openheid geven vanwege de ,,privacy van betrokken functionarissen en strafrechtelijke (persoons)gegevens.“

Voor GroenLinks-kamerlid Vos was dat aanleiding om te pleiten voor vervolgonderzoek. De fracties van CDA, VVD en PvdA waren er donderdag snel bij om Vos de pas af te snijden. “We moeten ons erbij neerleggen, tot het tegendeel blijkt“, zei PvdA-kamerlid Wolfsen. VVD-kamerlid Weekers: “Je moet zaken durven afsluiten.“

Zo lang minister Donner geen volledige openheid betracht, blijven de beschuldigingen van de twee -inmiddels eervol ontslagen- rechercheurs een smet op het onderzoek werpen. Twee eerdere onderzoeken spreken elkaar tegen. Het Bureau interne zaken van de politie Gelderland-midden kwam na het verhoren van zo'n veertig rechercheurs tot de voorlopige conclusie dat politiemensen mogelijk de rechterlijke macht opzettelijk hadden misleid. De Rijksrecherche nam het onderzoek over en pleitte Tolteam en OM geheel vrij. In opdracht van de Tweede Kamer legde mr. Herstel de twee tegenstrijdige rapporten naast elkaar. Hij kwam niet verder dan het vaststellen van 'enkele slordigheden'.

Is hiermee alle moeite en commotie voor niets geweest? Nee. Mede dankzij de twee kritische rechercheurs is een gerechtelijke dwaling voorkomen en werd André de Vries in hoger beroep vrijgesproken van brandstichting bij SE Fireworks in Enschede. Het gevaar van 'tunnelvisie' waarvoor de rechercheurs waarschuwden, is een gevleugeld begrip geworden bij grote rechercheonderzoeken. Politie en OM zijn beducht voor een eenzijdige focus op een vermeende dader, waardoor andere mogelijke verdachten buiten beeld blijven.