DDR-verleden geeft nog altijd rumoer

In Nagano won kunstrijder Ingo Steuer voor Duitsland brons; in Turijn is hij als trainer niet welkom vanwege zijn verleden als stasi-informant. De rel is de laatste in zijn soort, voor Peking 2008 is dat duistere DDR-verleden officieel verjaard.

Zestien jaar na de Wende besloot het Duitse olympisch comité (NOK) voor het eerst haar verantwoording te nemen als selectiecommissie. Zes maanden voor de Winterspelen in Turijn werd begonnen met het screenen van alle begeleiders van de Duitse ploeg op een stasi-verleden.

Drie leden werden uit de ploeg gezet omdat zij werkzaam zijn geweest voor de inlichtingendienst van de voormalige DDR. Skispringtrainer Henry Glass en biatlonbegeleider Hans Hartleb legden zich bij die beslissing neer. Ingo Steuer wrong zich tot het laatst in alle bochten om vanavond bij het kunstrijden zijn werk te kunnen doen.

Het probleem zat hem deels in het sportieve belang. Steuer is trainer van het paar Aljona Savtsjenko en Robin Szolkowy dat deze maand tweede werd bij de EK. Het gevolg was dat de kwestie met medaillekandidaten vol in de schijnwerpers kwam te staan. Savtsjenko, een Oekraïense die pas sinds 13 januari een Duits paspoort heeft, dreigde zich van de Spelen terug te trekken.

Het NOK had al jaren kunnen weten dat Steuer als 'IM Torsten' een ijverige informant voor de Oost-Duitse inlichtingendienst is geweest. Maar het licht ging niet branden nadat Steuer in Nagano (1998) brons had gewonnen.

Olympische medaillewinnaars komen in Duitsland in aanmerking voor de staatsonderscheiding van het Zilveren Laurierblad. Die kreeg Steuer niet uitgereikt omdat het ministerie van binnenlandse zaken tijdens een routineonderzoek op Steuers belaste verleden stuitte.

Tijdens de Winterspelen van 1992 en 1994 ontstond rumoer rond teamleden van wie bleek dat zij een stasi-verleden hebben. In beide gevallen werden de betrokkenen in de ploeg gehandhaafd. Nu is het NOK-standpunt dat oud-spionnen niet als vertegenwoordigers van hun land kunnen functioneren.

Steuer werd uit de olympische ploeg gezet, de Duitse schaatsbond droeg Monika Scheibe als vervanger voor. Waarna bleek dat Scheibe als 'IM Anne Rose' een stasi-dossier van 300 pagina's heeft. Scheibe verdween van het toneel, Steuer kreeg een hoofdrol nadat hij op grond van vormfouten zijn gelijk haalde bij de arrondissementsrechtbank. Het NOK wilde op een hoger plan gelijk halen, pas gisteren werd besloten Steuer toch in Turijn te houden.

De kwestie legt de verdeeldheid van Duitsland bloot. De ene partij spreekt er schande van dat voormalige 'misdadigers' op kosten van de overheid hun land mogen vertegenwoordigen. Uitgerekend voormalig Olympisch kampioene kunstrijden Katarina Witt nam het voor Steuer op. Witt ontdekte in 1993 bij het doornemen van haar dossier dat Steuer een van de informanten was die over haar berichtte. Desondanks pleit zij ervoor dat Steuer zijn werk kan blijven doen. Zij wijst erop hoezeer de DDR-jeugd werd geïndoctrineerd en hoe jong en mogelijk naïef Steuer was toen hij zijn werk deed.

“Mij bevalt de manier niet waarop met deze problematiek wordt omgegaan“, aldus Witt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. “Ik ken Steuers dossier niet, maar ik denk dat zestien jaar na het vallen van de Muur enerzijds deze dingen afgesloten moeten zijn en anderzijds dat het tijd is om belangrijkere thema's te benadrukken. Veertien dagen voor de Spelen wordt dit ineens belangrijk. Dat draagt er allemaal niet toe bij dat Oost en West beter samenwerken en het draagt ook niet bij tot betere Olympische Spelen.“

Vanaf 27 december 2007 laat Duitsland het stasi-verleden rusten. Wie dan nog wordt ontmaskerd, mag niet meer worden gestraft. De kwestie Steuer heeft duidelijk gemaakt dat lang niet iedereen daar gelukkig mee is.