moderne manieren

Beste Beatrijs,

Onlangs overleed na een lang ziekbed de vrouw van een van onze medewerkers. Een van de collega's nam toen het initiatief tot iets anders. Zij schreef een korte boodschap op een condoléancekaart en vroeg aan de andere aanwezigen om er ook iets onder te schrijven. Ik vond dit volledig ongepast. Het overlijden van iemands vrouw vraagt om een terughoudende reactie. Ik heb dit met mijn collega besproken. Zij dacht dat de nabestaande het waarschijnlijk op prijs zou stellen om een door meerdere mensen ondertekende kaart te ontvangen. Wij willen ons verschil van mening graag aan u voorleggen. Wat is etiquettegewijs de correcte handelwijze?

Een- of meerstemmig?

Beste Een- of meer,

De condoléancebrief of -kaart is een moeilijk genre. Het lastige is dat er maar één boodschap op kan staan, namelijk aan de nabestaanden medeleven betuigen met de dood van een geliefde, en het liefst niet door middel van een voorgedrukte tekst (dat maakt een mechanische indruk). Behalve herinneringen aan de overledene mogen er geen andere onderwerpen worden behandeld, in de trant van 'by the way hoe gaat het met jezelf? In goede gezondheid mag ik hopen?' Wat dat betreft onderscheidt de condoléancekaart zich van de felicitatiekaart, waarin de schrijver zich wel zijsprongen mag permitteren, zolang die zich in hetzelfde monter-feestelijke register bevinden.

Op uw afdeling is er een condoléancekaart met verschillende bijdragen gestuurd naar een collega die zijn vrouw verloor. Het lijkt me geen geslaagd experiment. Zoals ik al zei: slechts één boodschap is mogelijk. Op hoeveel verschillende manieren kan men medeleven verwoorden? Een stuk of twee, drie, en als men de overledene niet kent, heeft men behalve de clichés al helemaal geen woorden tot z'n beschikking. Denk aan de gemeenschappelijke felicitatiekaart met aparte tekstjes die wel eens aan jarige collega's wordt verstrekt. De eerste persoon schrijft nog 'Hartelijk gefeliciteerd'. De tweede volgt met: 'Nog vele jaren!' Daarna krijgen we: 'Fijne dag!' en het duurt niet lang of het gevreesde 'Gefeliciflapstaart!' duikt op. De mensen moeten wat. De conclusie is duidelijk: aparte felicitatietekstjes zijn al moeizaam, aparte condoléancetekstjes zijn helemaal niet te doen. Ga dus geen mensen opzadelen met de onmogelijke opdracht om in één regeltje hun origineel verwoorde condoléances te betuigen. Een collega heeft zijn vrouw verloren. Hoe pak je zoiets aan? De afdeling leeft mee en stuurt zijn schriftelijke deelneming. Eén persoon gaat deze boodschap formuleren. Op gepaste wijze en dat zal neerkomen op: conventioneel. Een goede scribent kan het altijd zo verwoorden dat de boodschap net boven standaard uitstijgt. De collega's vervolgens laten ondertekenen is ook een slecht idee. Dit maakt een te uitbundige indruk en bovendien weet de nabestaande heus wel wie er allemaal op zijn afdeling werken.

Beste Beatrijs,

Sinds anderhalve maand heb ik een vriend, die ik via een dating site heb ontmoet. De relatie werkt prima en ik heb me inmiddels uitgeschreven bij de dating site in kwestie. Mijn vriend heeft dit echter niet gedaan. Af en toe krijgt hij berichten van personen, waar hij verder trouwens niets mee doet. Hij reageert zelf niet, maar kijkt alleen. Ik zie hier het nut niet van in. Kan ik binnen een prille relatie van hem vragen dat hij zijn account van de site haalt? Of stel ik me als vrouw dan te bazig op? En bazige, controlerende vrouwen, daar houden mannen niet zo van, hè?

Vriend blijft rondkijken

Beste Vriend blijft,

Uw vriend heeft zich nog niet uitgeschreven als lid van de dating site. Tja, daar moet u maar niet te veel achterheen zitten. Tenminste niet in dit stadium van de relatie. Anderhalve maand is echt heel kort voor dit soort claims van exclusiviteit. Na zes weken hoeft uw vriend nog niet zijn hele leven op u af te stemmen. Gun hem een beetje de tijd. Het is beter wanneer hij uit zichzelf de account opzegt dan wanneer hij dit op aandrang van u doet. Bazig en controlerend, daar houden mannen inderdaad niet van. Vrouwen trouwens ook niet, hoor. Niet in het beginstadium van een relatie, maar ook niet tien of twintig jaar verderop. Probeer uzelf in te houden op dit gebied en beschouw het voorlopig als de elektronische variant van naar meisjes kijken op straat. Vraag over een halfjaar eens hoe het ermee staat. Als hij tegen die tijd nog steeds mailtjes van geïnteresseerde vrouwen ontvangt, dan wordt het tijd om er een punt van te maken. Maar ga in de tussentijd niet voortdurend checken waar hij mee bezig is.

Beste Beatrijs,

Mijn man en ik zijn dit jaar veertig jaar getrouwd.Wij geven een borrel en aansluitend een diner in buffetvorm. Op de uitnodiging komt te staan 'Dresscode: tenue de ville'. Nu mijn vraag: kunnen we ook volstaan met de aanbeveling 'jasje, dasje'?

We willen nette kleren

Beste We willen,

Als u per se een kledingcode wilt vermelden, gebruik dan de officiële terminologie. Dus 'tenue de ville'. Het studentikoos-jolige van de formulering 'jasje, dasje' zou genodigden op het verkeerde been kunnen zetten en hen ertoe verleiden om iets joligs aan te trekken, iets wat u nu juist wil vermijden. Maar ik wil u iets anders in overweging geven. U bent veertig jaar getrouwd, dus u en uw man zijn ten minste zestigers. Waarom denkt u dat uw familie, vrienden en kennissen zich anders dan beschaafd (dat wil zeggen: een pak of combinatie, een mooie jurk of een net pakje) zouden uitdossen voor uw feest? Het is toch nogal logisch dat mensen niet in slonzige vrijetijdsoutfit en gympies verschijnen op een veertigjarig huwelijksfeest? Ook zullen ze geen galabal verwachten, anders had u die betreffende kledingcode wel vermeld.

Al te voor de hand liggende adviezen ('Neem je goede humeur mee!') kunnen door genodigden als bevoogdend worden ervaren. U zou ook vertrouwen in uw gasten kunnen stellen en denken: het zit wel goed, ik hoef hen niet voor te kauwen dat ze iets fatsoenlijks moeten aantrekken.