Naam van Beatrix wil niet beklijven

“Waarom moeten we die test doen? Vinden ze ons niet goed genoeg? Zijn we niet welkom?“, vraagt de Marokkaanse Jamila. Ze volgt Nederlandse les op een schooltje in de Marokkaanse stad Tanger.

Vanaf vandaag zijn niet-westerse migranten die naar Nederland willen emigreren verplicht om eerst te slagen voor het basisexamen inburgering in hun thuisland.

De Marokkaanse Jamila (19) begrijpt die verplichting niet. Ze wil graag Nederlands leren. Drie keer per week komt ze naar het kleine klaslokaal met gescheurd behang, en leert een paar standaardzinnen van 'meester' Choeaib Saidi (29).

Haar man, een verre neef met wie ze afgelopen zomer is getrouwd, werkt in Nederland. Maar als hij in Spanje zou werken, had ze Spaans geleerd. Voor haar spreekt het voor zich de taal te leren van het land waar ze binnenkort hoopt te gaan wonen. “Maar hoe kan ik een test afleggen over de Nederlandse samenleving als ik er nog niet eens woon?“, vraagt ze.

Ze lijkt ontmoedigd, net als haar klasgenoot Boesjra (26), die paniekerig kijkt als ze hoort dat het examen mondeling wordt afgelegd. Nederlands lezen en schrijven gaat nog wel, maar leraar Saidi begrijpen is heel moeilijk, laat staan zelf praten.

“Ze hebben moeite met de uitspraak“, beaamt Saidi, die van zijn dertiende tot zijn 25ste bij zijn vader in Nederland woonde. Nu woont hij in Marokko en verdient geld met lesgeven. Hij is de enige leraar Nederlands in Tanger en omgeving.

Vlekkeloos Nederlands praat hij niet. Druif wordt droeif, schrijven wordt sjrijven. En ook de zinsopbouw klopt vaak niet. “Mijn vraag is waarom eigenlijk jullie Nederlandse taal leren“, zegt hij. Op het schoolbord staat: “Mijn vader komt morgen, mits de mist is getrokken.“ En als Boesjra het werkwoord schrijven op het bord vervoegt en de meervoudsvormen door elkaar haalt, verbetert hij haar niet.

Boesjra is al vier jaar getrouwd met een Nederlandse Marokkaan, maar ze heeft nog steeds geen visum aangevraagd. Ze weet niet dat als haar man vóór vandaag een visumaanvraag had ingediend, ze geen examen zou hebben hoeven af te leggen. Ook de andere acht vrouwen in de klas wisten dat niet.

Bijna alle vrouwen zijn getrouwd met een familielid. Vijf van hen zijn 21 jaar of ouder, de leeftijdsgrens waarop bruiden naar Nederland mogen emigreren. Geen van hen heeft al een visumaanvraag gedaan.

“Weten jullie hoe de koningin van Nederland heet?“, vraagt meester Saidi. In tegenstelling tot de jonge vrouwen in zijn klas, vindt hij de verplichte toets een goede zaak. Zo worden de immigranten beter voorbereid op het leven in Nederland, zegt hij. Maar het frustreert hem ook: na vele keren te hebben verteld over de Nederlandse regering en de koningin, komen de vrouwen niet op de naam van Beatrix.

Jamila is opgelucht: haar man woont in België, vlak over de grens bij Breda. Zij zal naar België emigreren en hoeft dus geen examen te doen. De andere vrouwen zijn nog meer verontwaardigd als ze horen dat als ze zakken, ze opnieuw 350 euro examengeld moeten betalen. “Waarom bestaat er dan geen Nederlandse school waar we goed de taal kunnen leren?“, roept Boesjra.