Op harde schijf dvd-recorder wordt bewaard, niet gekopieerd

Is een kopieerheffing op een dvd-recorder hetzelfde als op een videoband, of is het alsof je een krant die je pas een dag later leest dubbel moet betalen?

De Nederlandse muziek- en videoliefhebbers zijn de afgelopen dagen tot op het bot verdeeld geraakt. Aanleiding is het uitgelekte plan van de Stichting Onderhandelingen Thuiskopieregeling (Sont) om per 1 januari 25 euro te gaan heffen op elke nieuw verkochte mp3-speler met 10 gigabyte aan opslagruimte of meer. Bij dvd-recorders kan de heffing oplopen tot een veelvoud van dat bedrag.

Voor de Stichting Thuiskopie, die auteursrechthebbenden vertegenwoordigt, ligt de zaak eenvoudig. Als je een kopie maakt, moet je de auteur van het oorspronkelijke werk iets vergoeden. Daarom zit er al jaren een heffing op casettebandjes, cd’s, videobanden en dvd’s. En aangezien muziek nu op mp3-spelers wordt gezet en videomateriaal op de harde schijf van een dvd-recorder, moet dus ook daarop een kopieerheffing komen.

Het lijkt een sluitende logica, maar het is toch de vraag of Thuiskopie niet voorbij gaat aan een essentieel verschil tussen bij voorbeeld een videoband en een harde schijf in een dvd-recorder. Op beide kun je een speelfilm of ander tv-programma opnemen, maar vervolgens loopt het gebruik sterk uiteen.

De film op een band wil je wellicht jaren bewaren en mogelijk uitlenen aan familie of vrienden. Kijkers verzamelden zo hele collecties speelfilms die ze van tv opnamen. Dat er dan een kleine kopievergoeding per band wordt geheven is niet onrechtvaardig.

Een dvd-recorder staat echter met een heel ander doel in de huiskamer. Je neemt er een programma – een film, het journaal, het weerbericht of wat dan ook – mee op om dat even later éénmalig te bekijken, waarschijnlijk omdat je tijdens de uitzending ervan geen tijd had om te kijken. De harde schijf kan vele uren tv bewaren, maar niet onbeperkt veel. En dus gooi je na het kijken het programma er weer af. Je kunt je harde schijf ook niet meenemen naar vrienden, om die zo van een film te laten genieten. In dat geval brand je een kopie van de film vanaf de harde schijf op een dvd, een dvd waar al een kopieheffing op zit.

Op een harde schijf van een dvd-recorder wordt dus niet zozeer gekopieerd maar worden programma’s tijdelijk bewaard om later bekeken te worden. Als je daar extra geld voor gaat vragen, is het alsof je de lezer van een krant verplicht extra te betalen als hij zijn kranten pas na twee weken, na een vakantie bijvoorbeeld, wil gaan lezen.

Bij mp3-spelers gelden weer andere bezwaren. Wie een nummer koopt bij iTunes en downloadt, zet dat nummer vaak meteen op zijn mp3-speler. Daar staat eigenlijk het origineel, de pc is slechts een hulpje voor het downloaden en het bewaren van een kopie voor het geval de mp3-speler kapot gaat.

Bij mp3-spelers komt meteen ook nog een heel ander probleem om de hoek kijken: wat is een mp3-speler? Is dat ook het mobiele telefoontje of de fotocamera met ingebouwde mp3-speler? Stichting Thuiskopie zegt dat het nu heffingen voorstelt op apparaten die ’bestemd’ zijn voor muziek en video. Een mobieltje is vooral bestemd als telefoon. Thuiskopie vindt het ’nog’ te ver gaan om ook op mobieltjes een heffing te zetten.

Het is precies dié onduidelijkheid die Brussel momenteel in kaart tracht te brengen. Over een paar maanden wil de Europese Commissie na het horen van alle marktpartijen met voorstellen komen voor redelijke kopieerheffingen. Brussel heeft echter al wel laten doorschemeren dat de claims voor heffingen goed moeten worden onderbouwd. Lukt dat bij sommige apparaten niet, dan geeft Brussel het voordeel van de twijfel aan de consument en komt daarop geen heffing.

Met de haast waarmee Thuiskopie nu plotseling op het Brusselse besluit vooruit wil lopen, wekt de stichting op zijn minst de indruk dat zij in Brussel wellicht niet de vereiste bewijzen voor haar claims op tafel heeft kunnen leggen.