Regering jaagt op verkeerd geld

Italië heeft de grootste zwarte economie van de Europese Unie. Daar wil de regering Prodi nu echt iets aan doen.

Commandant Giampiero Carrieri tuurt over zee. De zon schijnt, de hemel is diepblauw, hier en daar dobberen zeilboten op de kalme golven. Carrieri is leidinggevende bij de politie van het ministerie van financiën - de Guardia di Finanza - en op inspectie voor de kust van Rome. Wanneer er een luxueus motorjacht in het vizier komt, beveelt hij zijn stuurman gas te geven. Eenmaal langszij gaat de commandant aan boord en vraagt naar de bemanningslijst en vergunning. Carrieri controleert, via radiocontact met zijn mannen aan wal, of alles rondom de eigenaar en diens jacht fiscaal wel in orde is.

Zolang het mooi weer is, inspecteert de Guardia di Finanza dagelijks. De agenten onderzoeken of jachten niet zwart verhuurd worden, of niet onterecht gebruik wordt gemaakt van de korting op brandstof en of het officiële inkomen van de eigenaar het bezit van zo’n dure boot wel toelaat.

De jacht is onderdeel van de oorlog die de centrumlinkse regering van Romano Prodi heeft verklaard aan belastingontduikers. Andere maatregelen zijn onder andere een verbod op contante betalingen aan ’vrije professionals’ zoals advocaten, artsen en architecten. Het wordt moeilijker dure auto’s te registreren als (aftrekbare) dienstwagens en er komt een register waarin staat wie waar een bankrekening heeft.

Vice-minister van financiën Vincenzo Visco wijdt zich volledig aan de strijd tegen het fiscale gesjoemel. „Iedereen ontduikt” zegt Visco. „De vrije professionals, maar ook kleine zelfstandigen als automonteurs en kappers ontduiken bij het leven. Ook gepensioneerden en werknemers doen eraan mee, als ze een bijbaantje hebben.” Visco schat dat er jaarlijks zo’n 200 miljard euro aan inkomsten verzwegen worden voor de belastingdienst. „Dat betekent dat de schatkist 100 miljard misloopt. Schande!”

Het fiscale gesjoemel kent vele vormen. De meest gangbare zijn producten en diensten zwart verkopen, en het op papier oppompen van de kosten. Daarnaast wordt er stevig geknoeid met de BTW. Ook een lager dan het werkelijke inkomen opgeven is doodnormaal. Uit cijfers van de belastingdienst over 2005 blijkt dat een kwart van de beroepsbevolking – 10 miljoen Italianen – beweert 6000 euro te hebben verdiend. En dat terwijl een Italiaanse gezin volgens de statistieken gemiddeld 2.398 euro per maand uitgeeft.

Visco zegt dat al die fraude mogelijk is omdat de Guardia di Finanza in het verleden te weinig en inefficiënt controles uitvoerde. „De christendemocraten lieten de ontduiking decennialang oogluikend toe. En de vorige premier, Silvio Berlusconi, zei hardop begrip te hebben voor belastingadviseurs. Dat was funest.” De vice-minister wijst ook naar de grenzeloze creativiteit van de belastingconsulenten. Als daar ook nog een zwakke overheid bijkomt, waar de burgers zeer wantrouwend tegenover staan, is het plaatje compleet.

Romano Prodi denkt dat hij de komende jaren de helft van die misgelopen 100 miljard binnen kan halen, waarmee Italië de ’enorme staatsschuld’ te lijf kan gaan. Want: „Een land dat er niet voor kan zorgen dat de belastingen betaald worden, is een onbeschaafd land.”