Europa wil vredesleider worden

De Europese Unie ruikt een kans om vrede te stichten tussen Israël en de Palestijnen. „Dat gebied verwacht dat we een grote rol moeten spelen”, zei de Finse EU-voorzitter gisteren.

De EU-ministers van buitenlandse zaken hebben ’het hele Midden-Oosten doorgespit en ondersteboven gehouden’, zoals minister Bot zei. Eensgezind kwamen ze tot de conclusie dat hun vertegenwoordiger Javier Solana een vredesplan moet maken.

De EU hoopt al jaren dat ze een belangrijker rol in de wereld kan spelen. Dat draaide er altijd op uit dat Europa wel veel geld uitdeelt, maar daar geen invloed voor terug krijgt. Nu is dat anders, volgens Bot. „We geven niet alleen een geweldige mep geld aan de Palestijnen en aan Libanon, we hebben voor het eerst ook negenduizend soldaten op de grond in Libanon. Dat geeft ons een kans die we moeten benutten. We blijven bereid fors in de buidel te tasten, maar we eisen nu een tegenprestatie. Dat geldt zowel voor Hamas als voor Hezbollah.”

Ook Israël zal volgens Bot gevoelig zijn voor een Europees plan. „De regering daar is zwak en geplaagd door schandalen, de stemming in het land is gedeprimeerd doordat het leger niet zo onoverwinnelijk is als gedacht.”

De ’routekaart voor de vrede’, die in 2002 werd opgesteld om in 2005 vrede te krijgen, is nu ’een beetje kaduuk’, volgens Bot. De Amerikanen, die destijds de hoofdrol speelden, hebben door de oorlog in Irak nauwelijks krediet meer in het Midden-Oosten. ,,De Amerikanen hebben niet veel keus meer en ze mogen blij zijn dat wij hun rol in onze achtertuin willen overnemen”, zei Bot. Toch liepen zijn EU-collega’s iets te hard van stapel naar zijn smaak en vergaten de Verenigde Staten in hun beschouwingen. ,,Ik was een van de laatste sprekers en toen had nog niemand het over de VS gehad. Maar zonder de VS komt er niets van de grond.”

De EU-ministers vegen de oude routekaart naar vrede niet helemaal van tafel. „We gaan echt niet opnieuw het wiel uitvinden”, zei de Finse minister Erkki Tuomioja, die de EU-bijeenkomst leidde in het Finse stadje Lappeenranta. „We hebben de routekaart al en daar staat eigenlijk alles in wat er moet gebeuren.”

Het Europese vredesplan zal ook gebaseerd moeten zijn op de grenzen van 1967, waarmee Palestina en Israël tevreden moeten zijn. De Arabische Liga, die formeel niet betrokken was bij het vorige vredesplan, zou wel mee moeten praten over het Europese voorstel. De routekaart schetste geen precies toekomstbeeld, de EU heeft wel die ambitie. Als de toekomstige grenzen duidelijk zijn, dan zal Hamas vast wel bereid zijn Israël te erkennen, is de gedachte.

De EU-ministers lijken in navolging van voorzitter Finland geneigd hun boycot van Hamas wat te verzachten. De Finse minister Tuomioja heeft gesuggereerd om voorzichtig contacten te leggen, ook al staat de organisatie te boek als terroristische organisatie. Bot voelt daar niets voor en blijft pal staan voor Israël: „Zonder erkenning van Israël, geen contact met Hamas.”