Oorlog veroorzaakt armoede, armoede veroorzaakt oorlog

12.10 uur, BBC World

In de afgelopen halve eeuw, sinds 1945 om precies te zijn, zijn er wereldwijd meer mensen door oorlog omgekomen dan in de beide wereldoorlogen samen. Maar de manier van oorlogvoeren is veranderd. Grote veldslagen tussen legers van oorlogvoerende landen komen nauwelijks meer voor. Oorlog is de laatste decennia vooral burgeroorlog geworden.

Er is nog iets wat opvalt: verreweg de meeste conflicten spelen zich af in straatarme landen. De BBC-televisieserie ’Nations Zero’ reisde naar vier landen waar onlangs een burgeroorlog woedde of waar deze nog steeds woedt: Bosnië-Herzegowina, Colombia, Rwanda en Afghanistan.

In al deze landen waren of zijn vooral de burgers het slachtoffer, niet zozeer de soldaten. En ze zijn het slachtoffer van meer dan alleen wapengeweld, verdrijving of ziekte: ze zijn ook het slachtoffer van de schade die een burgeroorlog toebrengt aan de economie van hun land.

Vaak zijn ook niet langer hoogdravende idealen of ideologische geschillen in het geding. In veel landen waar momenteel burgeroorlogen woeden, zijn het vooral gewapende groepen die banden hebben met maffiose organisaties of warlords die alle belang hebben bij het instandhouden van armoede en instabiliteit – op deze wijze scheppen ze mogelijkheden om grote hoeveelheden geld en middelen binnen te halen, of het nu gaat om opium (Afghanistan), cocaïne (Columbia) of diamanten (Rwanda). Zo houden geweld en armoede elkaar in stand, in een duivelse vicieuze cirkel. Religieuze of raciale spanningen kunnen in welvarende westerse landen net zo hoog oplopen als in arme landen, maar leiden zelden of niet tot een burgeroorlog. Dat betoogt Paul Collier, professor in de economie aan de universiteit van Oxford en schrijver van het boek ’Breaking the Conflict Trap’, in ’Nations Zero’. Volgens hem is er maar één oplossing om deze vicieuze cirkel te doorbreken: grootscheeps investeren in de economie van arme, instabiele landen.