Effectief studeren doe je met aandacht, emotie en regelmaat.

Ga niet tien uur per dag met je neus in de boeken zitten, maar hou plezier in je studie. Dat geeft het meeste kans op succesvol studeren, blijkt uit onderzoek van Leidse studentenpsychologen.

„Als de resultaten van studenten tegenvallen, zijn ze vaak geneigd te denken dat ’harder werken’ de enige oplossing is. Ook docenten en ouders lijken het daar vaak roerend over eens te zijn. Maar de relatie studietijd en studieresultaten blijkt een tamelijk zwakke relatie te zijn. Een minimaal aantal studie-uren is uiteraard nodig, maar daarboven maakt het verrassend weinig uit”, aldus de Leidse studentenpsycholoog Robert Topman.

Essentieel is om de tijd die je studeert goed te organiseren. Belangrijk daarbij is een goede planning. Het kan helpen om een overzicht te maken van alles wat je moet doen, en daarna prioriteiten te stellen: Wat doe je eerst en wat kan als laatst? Stel vervolgens ook een tijdstip vast waarop je begint, en stel dat niet uit.

Bepaal ook wanneer er gestopt moet worden met studeren, anders dreig je jezelf over te belasten, waarschuwt Topman. De psycholoog adviseert studenten die moeite hebben hun tijd goed in te delen, eens een week lang een agenda bij te houden waarin ze precies noteren wat ze allemaal doen.

Met een goede planning in handen, begin je eigenlijk pas. Want hoe kun je in korte tijd alle informatie goed tot je nemen? Dat gaat het makkelijkst wanneer de inhoud je aanspreekt. Effectief studeren gaat het beste als het met aandacht, emotie en regelmaat gebeurt. De hersenen nemen het dan het beste op.

Vervolgens zijn er allerlei ’trucs’ om enorme dikke boeken optimaal te bestuderen. Bijna elke universiteit biedt cursussen ’effectief studeren’ aan, die jaarlijks door honderden studenten, en niet alleen eerstejaars, worden gevolgd. Daarin leer je onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken, het goed samenvatten van teksten, en is er vaak ook aandacht voor onderwerpen als de werking van je geheugen, motivatie en concentratie.

Studiebegeleiders merken op dat studenten veelal onrealistisch optimistisch zijn over hun mogelijkheden een opgelopen studieachterstand weg te werken. „Dit kan tot onhaalbare studieplannen leiden, waardoor de problemen alleen maar toenemen”, menen de Leidse studentenpsychologen.

De meeste studenten weten wel hoe het moet – zo weten ze allemaal dat het onverstandig is om pas een week voor de tentamens te beginnen met leren – maar gedragen zich er niet naar. Dat is meestal niet eens te wijten aan luiheid, maar meer aan onzekerheid: de student gelooft niet dat hij de juiste weg kán bewandelen.

Op de internetsite van de Leidse studentenpsychologen wordt er een vergelijking gemaakt met ongezond leven. ’Iedereen weet dat meer bewegen, minder vet eten, en stoppen met roken een oplossing is voor een toename in gezondheid. Toch komen opvallend veel mensen ondanks deze positieve uitkomstverwachting niet in actie of houden dit niet lang vol. Zij geloven niet dat ze in staat zijn met succes de oplossing uit te voeren. En wie niet verwacht dat hij er bekwaam genoeg voor is, zal meestal niet in actie komen of deze actie lang genoeg volhouden.’

Maar studenten zullen het toch echt zelf moeten doen. Studeren betekent namelijk uit eigen beweging naar colleges gaan, zelfstandig thuis of in een studiezaal literatuur bestuderen en soms ook werkstukken maken of een referaat voorbereiden voor een werkgroepbijeenkomst. Er wordt van je verwacht dat je al deze bezigheden zélf plant en uitvoert. En er wordt niet regelmatig gecontroleerd of je hebt gedaan wat er van je verwacht wordt. Dat merk je tijdens de tentamens wel.