’Nederland faalt met zee- en visbeleid’

Plattelandsontwikkeling en duurzame landbouw staan in vrijwel ieder verkiezingsprogramma. Maar over de toekomst van de zee? ,,Het beleid is armzalig en ambitieloos.”

Dat vindt Frans Evers, voorzitter van de Europese adviesraad voor duurzame ontwikkeling (EEAC) en voormalig directeur van Natuurmonumenten. „Het ontbreekt ons aan een langetermijnperspectief”, vindt Evers. Hij sprak gisteren op een congres van Imares, het instituut voor ’marien biologisch onderzoek’ van de Wageningen Universiteit. Hij krijgt bijval van onder andere het Wereld Natuur Fonds.

Evers' kritiek richt zich op beleidsmakers en politici in Brussel, maar vooral ook in Den Haag. „Er is een enorme koudwatervrees om met alle belanghebbenden een visie voor een termijn van tien, vijftien jaar neer te zetten voor de zee en visserij. Dat is tragisch, want zo worden kansen gemist.” Zo kwam de herstructurering van de landbouwsector vorige eeuw pas goed op gang toen boeren beseften dat niet ieder bedrijf toekomst heeft, meent Evers. In de visserij leeft het besef nog onvoldoende breed dat er iets moet veranderen. „Terwijl de belangen van iedereen, milieubeweging maar ook visserij en industrie, in dezelfde richting wijzen. Er is ook voldoende onderzoek gedaan. Het is nu vooral de kunst om al die belangen aaneen te smeden tot een beleid dat over 15 jaar ook nog overeind staat.”

Typerend voor het huidige ’armzalige beleid’ is volgens Evers het jaarlijkse getouwtrek om visquota en de wijze waarop ministers daar aan het thuisfront op worden afgerekend. Want die quota zijn in de praktijk niet veel meer dan ’slappe compromissen’ tussen wat wetenschappers aanbevelen en wat politici bekokstoven. Met alle gevolgen van dien, voor visstand én vissers. Evers: „Het is een systeem van collectieve domheid, waarbij men denkt te doen wat goed is voor het bedrijfsleven. Of dat zo is, is nog maar de vraag.” Want een brede visie op de exploitatie van de zee en haar rijkdom, waarbij milieu en duurzaamheid een prominente rol spelen, zijn onmisbaar, meent Evers. „Voorop lopen loont. Kijk maar naar Hoogovens. Dat is in de jaren tachtig zwaar gesaneerd, maar bestaat nog steeds.” Bovendien is het quotumsysteem voor vissers onzeker. „Daarop kun je nauwelijks een onderneming runnen. En de echt grote bedrijven hebben al lang hun visgronden veilig gesteld: zij vissen elders op de wereld.”

Evers is er vooral teleurgesteld over hoe de Nederlandse overheid het laat afweten. „Engeland was ooit the dirty old man, zo traag implementeerde dat de Europese milieurichtlijnen. Maar daar is onlangs door een commissie wel een voortreffelijk rapport opgesteld over het beheer en bescherming van de zee.” Nederland loopt nu zelfs helemaal achteraan, meent Evers. „Het is zelfs zo erg dat Duitse collega's mij bezorgd vragen wat er toch met ons aan de hand is.” Hij vindt dat schrijnend omdat Nederland ook weet, hoezeer het loont eerste viool te spelen. „Milieuministers als Winsemius en Nijpels, nota bene beiden van de VVD, liepen destijds voorop in de ontwikkeling van het milieubeleid. Zoiets geeft een klein land aanzien, maakt het belangrijk.”