Steeds minder werknemers volgen cursus

Niet meer, maar juist minder volwassenen blijven naast hun werk opleidingen en cursussen volgen. De Nederlandse ambitie van ’een levenlang leren’ raakt uit zicht.

Het aantal mensen dat hun hele leven doorleert, is de laatste jaren gedaald, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2003 was nog 17,4 procent van de Nederlanders boven de 25 jaar via een opleiding of cursus kennis en vaardigheden aan het bijschaven. Vorig jaar was dit aantal afgezakt naar 16,6 procent.

En dat terwijl de regering wil dat in 2010 een op de vijf Nederlanders blijft doorleren, vooral ten bate van de kenniseconomie. Dat is overigens een hogere ambitie dan Europa heeft vastgelegd in zijn Lissabon-doelen, waarin wordt nagestreefd dat 12,5 procent van de bevolking zich ’lenig’ houdt door levenlang leren. De gegevens van het CBS maken duidelijk dat 80 procent zich bijschoolt omdat er dwang achter zit. Ze moeten het voor hun werk of om een andere baan te vinden. Ze zijn al vaak hoogopgeleid. De meesten werken bij de overheid, semi-overheid, banken of verzekeraars.

De vakbeweging maakt zich ongerust over de dip in na- en bijscholing van werknemers. Op de Werktop vorig jaar in Den Haag hebben bonden, werkgevers en kabinet juist afgesproken het levenlang leren extra te stimuleren gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Die stelt steeds hogere eisen aan werknemers. „Stilstand wat betreft scholing is in deze maatschappij al achteruitgang”, zegt Arjan Ploegmakers, beleidsadviseur van de vakcentrale FNV. „Werk voor laaggeschoolden verdwijnt naar het buitenland, en zelfs de banen van middelbaar geschoolden worden in bepaalde sectoren bedreigd. Volgens Ploegmakers moet er snel een scholingsoffensief komen en gaan de ’aanzetten’ van de Werktop lang niet ver genoeg. Hij wil een echt contract. Ideeën zijn er wel, zoals een Nederlands scholingsfonds waarvan vooral lageropgeleiden zouden kunnen profiteren, en kortingen via de inkomstenbelastingen. Ook via menige cao zijn er al betere afspraken. Die bekijken per categorie werknemers wat nodig en haalbaar is. „Maar veel is papier en nog geen praktijk; er liggen reële barrières.”

Eigen onderzoek van CNV onderstreept de CBS-resultaten. Laagopgeleide jongeren en ouderen volgen minder vaak opleidingen en cursussen. Hun positie op de arbeidsmarkt kalft af. De vakcentrale pleit voor afspraken in arbeidscontracten, en voor meer maatwerk bij scholing.