President wil burgers leefregels opdringen

China’s enorme economische groei gaat gepaard met een evenzo snelle daling van de moraal, constateert de regering in Peking. President Hu Jintao wil het tij keren met acht ’gulden regels’.

Sinds Hu eerder dit jaar de ’acht deugden, acht schandes’ – morele regels waaraan iedere Chinees zich dient te houden – uitsprak, draait de propagandamachine op volle toeren. De leefregels zijn te vinden op posters in publieke ruimten, in de media en op scholen.

Hu’s deugden en schandes zijn een offensief tegen de hardnekkige corruptie, de toenemende hebzucht en het groeiende cynisme in China, waar de jaren van indrukwekkende economische vooruitgang zowel weelde als toenemende ongelijkheid tussen arm en rijk heeft gebracht.

„De regels zijn retorische spreuken om de algemene boodschap over te brengen”, zegt Pei Minxin, directeur van het China-afdeling van het Carnegie Fonds voor Internationale Vrede, een non-profitorganisatie in Washington. De deskundige op het gebied van China’s binnenlandse politiek vertelt dat het niet de bedoeling is dat de bevolking ze van buiten leert, maar wel dat ze de strekking begrijpt. „Van iedere honderd Chinezen kunnen waarschijnlijk nog geen vijf de regels daadwerkelijk opdreunen”,

De ’acht deugden, acht schandes’ sluiten aan bij Hu’s tot nu toe bekendste politieke leus, die van de ’harmonieuze samenleving’. De president en zijn regering propageren een maatschappij waarin stad en platteland, arm en rijk, overheid en onderdanen nog lang en gelukkig leven. Hu en premier Wen Jiaobao presenteren zich graag als betrokken leiders met extra oog voor degenen die achterblijven in China’s economische wonder, met name de plattelandbewoners.

De campagne lijkt – zeker als die onder partijleden vruchten afwerpt – ook bedoeld om nieuw vertrouwen te wekken in de Communistische Partij. Corruptieschandalen en andere wandaden door de overheid scheppen groeiende frustratie en onvrede onder de bevolking, die steeds vaker en uitbundiger protesteert. Hu waarschuwde tijdens de viering van het 85-jarige bestaan van de partij eind juni nog voor verlies van de steun van het volk. Hij wil de regeercapaciteiten van de communisten verbeteren om hun positie te versterken en ook in de toekomst alleenheerschappij te garanderen.

Volgens sommige analisten schuilt een liberale hervormer in Hu, volgens anderen zal hij met ijzeren vuist in fluwelen handschoenen regeren. Onder Hu’s regime verhardde de aanpak van dissidenten, internetcontrole en restricties op de media. Bij het nationale partijcongres dat volgend jaar plaatsvindt, zal Hu zijn macht bezegelen. Hij zal gelijkgestemden op belangrijke functies plaatsen en de politieke koers uitstippelen.

De tijd zal leren of de acht deugden en schandes een tijdelijke campagne is of een blijvend onderdeel van Hu’s beleid. „Deze campagne zegt weinig over de toekomstige politiek van het huidige leiderschap”, meent Pei. „Chinese leiders zijn erg pragmatisch; het is onwaarschijnlijk dat ze zich door een specifieke propagandacampagne hun toekomstige handelen laten bepalen.”