’Met aanslag wilde Al-Kaida Grote Klap veroorzaken’

Als de donderdag in Groot-Brittannië ontdekte terreuractie was gelukt, had die duizenden onschuldige burgers het leven gekost. Velen zien er de hand in van Al-Kaida.

Negen tot twaalf vliegtuigen in groepjes van drie laten exploderen boven de Atlantische Oceaan tussen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Dat zou de essentie zijn geweest van het plan van de terroristen, waarvan gisteren steeds meer details duidelijk werden. De bedoeling was kennelijk om zoveel mogelijk slachtoffers te maken, en daarmee de aanslagen van 11 september in de VS in 2001 te overtreffen.

De modus operandi en het grote verlies aan mensenlevens dat het complot tot gevolg had kunnen hebben, duidt op de invloed van Al-Kaida. Het terreurnetwerk heeft een macabere voorkeur voor vliegtuigen en simultane acties, en staat verder bekend om de minutieuze voorbereiding van zijn terreurdaden.

Het laatste lijkt ook hier het geval geweest. De Britse inlichtingendienst zou de samenzweerders bijna een jaar hebben gevolgd, terwijl zij zich voorbereidden. Het feit dat de uitvoering van het plan naderde, deed de dienst besluiten deze week in te grijpen.

Daar komt bij dat het nu ontdekte complot sterk lijkt op een terreurplan van twaalf jaar geleden. Daarachter zaten Al-Kaida-luitenant Khalid Sjeik Mohammed en Ramzi Ahmed Joesef, die verantwoordelijk was voor de bomaanslag op het World Trade Center in 1993. Zij wilden vliegtuigen simultaan opblazen boven de Stille Oceaan, maar dat plan werd vroegtijdig ontdekt. Beiden werden later opgepakt in Pakistan en uitgeleverd aan de VS.

Of er bewijs is dat Al-Kaida ook ditmaal direct de hand heeft gehad in de het complot, is nog niet bekend. Bij vorige aanslagen na die van 2001 hebben inlichtingendiensten directe betrokkenheid niet kunnen aantonen. Verder dan stellen dat deze acties waarschijnlijk zijn geïnspireerd door Bin Laden, wilden de meeste autoriteiten niet gaan.

Ditmaal lijkt dat anders. De Amerikaanse minister van binnenlandse veiligheid Chertoff zei donderdag dat het complot alle kenmerken draagt van Al-Kaida. Een door de Washington Post geciteerde inlichtingenofficier schaarde zich daar gisteren achter. „Ik bedoel dat het geen stelletje meelopers was dat alleen hun inspiratie vond in Bin Laden; dit was heel, heel ernstig”, aldus deze inlichtenman. Terrorisme-expert Magnus Ranstorp stelde dat het ’heel goed een poging kan zijn geweest ’de Grote Klap’ te maken’.

Als Al-Kaida inderdaad betrokken is bij de nu ontdekte terreuractie, is de vraag hoe sterk de organisatie nog is, nu is gebleken dat met noest en minutieus inlichtingenwerk, een van de belangrijkste kenmerken van het netwerk, de absolute geheimhouding over zijn acties, kan worden doorbroken.

Het is veel te vroeg om te zeggen dat de organisatie hiermee kan worden afgeschreven, stellen de meeste analisten. Daarvoor zijn er waarschijnlijk al te veel terreurcellen actief die overal ter wereld zelfstandig kleinere aanslagen kunnen plegen, zoals ook deze week bleek uit de arrestatie van 44 terreurverdachten in Marokko. Maar dat Al-Kaida als inspiratiebron een flinke slag is toegebracht, lijkt wel zeker.