Bahai zijn Egyptes ’sans papiers’

Bahai in Egypte weigeren hun kinderen als ’moslim’ bij de burgerlijke stand in te schrijven. En dus worden ze niet ingeschreven en leven duizenden mensen zonder papieren.

Even leek het erop dat de leden van Bahai-gemeenschap in Egypte als volwaardige Egyptenaren zouden worden beschouwd. Een rechter in Alexandrië bepaalde dat de kinderen van twee families zich bij de burgerlijke standofficieel konden laten registreren als Bahai.

Daarmee zouden Bahai, een monotheïstische religie die stamt uit Perzië, eindelijk recht hebben op een geboorteakte en – op papier althans – aanspraak kunnen maken op het Egyptisch staatsburgerschap. De uitspraak werd als een overwinning gevierd door de ongeveer tweeduizend leden tellende Bahai-gemeenschap in Egypte, die sinds het verbod dat dertig jaar geleden werd ingesteld voor erkenning strijden.

Maar de blijdschap duurde nog geen week. Op aandringen van de hoogste religieuze autoriteit in het land, de sjeikh van Al Azhar, Mohammed Sajid Al Tantawi, kondigde de regering aan het besluit van de rechter aan te vechten. In hoger beroep werd geoordeeld dat pogingen tot erkenning van de Bahai in strijd zijn met de goede zeden en openbare orde. „Bahai is geen religie en kan daarom niet als zodanig worden vermeld op identiteitspapieren”, oordeelde de rechtbank toen.

„Dat was een grote teleurstelling voor ons”, vertelt een Bahai van middelbare leeftijd die zijn naam niet wil noemen uit angst voor repercussies. „We waren uitgelaten toen we hoorden dat we eindelijk als volwaardige Egyptenaren zouden worden behandeld. Jarenlang heb ik geprobeerd om een geboortecertificaat te krijgen voor mijn kinderen. Elke keer vroegen ze of ik niet gewoon ’moslim’ op de formulieren kon zetten. Maar dat weiger ik; ik ben geen moslim, en mijn kinderen ook niet.”

Hoewel de Egyptische grondwet de vrijheid van religie garandeert, worden in praktijk alleen de islam, het christendom en jodendom geaccepteerd.

De Bahai is een van de weinige onderwerpen waarover parlementariërs van de regeringspartij NDP en de oppositionele Moslim Broederschap het eens zijn. Een moslimbroeder verklaarde in het parlement dat Bahai, als afvallige moslims, straffeloos gedood mogen worden.

„Maar ik ben geen afvallige”, zegt de Bahai van middelbare leeftijd. „Ik ben, net als mijn kinderen, als Bahai geboren. Mijn vader was één van de eerste aanhangers in Egypte.”

Voordat de Egyptische president Nasser in de jaren zestig met de vervolging van de Bahai begon, had de gemeenschap eigen geloofshuizen en een begraafplaats in de buurt van Caïro. Nasser zou de godsdienst vooral verboden hebben omdat het religieuze hoofdkwartier in Haifa, Israël ligt. Bahai zouden ’zionistische spionnen’ zijn. „Dat is een smoes”, zegt de Bahai verontwaardigd. „Wij kunnen er ook niets aan doen dat Haifa tegenwoordig deel uit maakt van Israël. Onze tempels bestaan veel langer dan de Israëlische staat.”

Alleen enkele mensenrechtenactivisten steunen de Bahai. Een vrouwelijk lid van de NDP, Zainab Radwan, sprak zich wel uit voor erkenning: „omdat het beter is dat we weten wie deze mensen zijn, zodat we voorkomen dat zij de samenleving infiltreren met hun extremistische gedachtegoed.” Een jonge Bahai met koolzwarte ogen vertelt dat ze vaak zomaar dagenlang worden vastgezet. „Ik ben nu al een paar keer opgepakt door de veiligheidsdiensten omdat ik me niet kon legitimeren”, vertelt hij. „Ze bedreigden me en werden steeds agressiever. ’Waarom heb je geen legitimatie! Wat verstop je?’ schreeuwden ze. Als ik probeerde uit te leggen dat ik Bahai ben en daarom geen papieren heb, werden ze woedend. Want ze snappen gewoon niet dat iemand z’n eigen keuze maakt.”