Zes media-tips voor gekwetste gelovigen

Tijdens de uitzending van het tv-programma 'Rondom Tien' ontstond donderdagavond enig rumoer. In het debat over kwetsende cartoons werden er twee getoond, niet de Deense, maar een Nederlandse waarop een gesluierde gedaante stond boven de zin: Mogen we 'm zo wél afbeelden? Een bestuurder van de Soennah-moskee in Den Haag, de heer Taheri, wilde daar niet naar kijken, maar bleef deelnemen aan het gesprek. Dat was eigenlijk niet de bedoeling. Naar verluidt had de imam van de moskee via de mobiele telefoon twee geestverwanten in de studio de opdracht gegeven hun woordvoerder uit het live-programma te halen. In die misse slaagden zij niet. Het bleef bij wat geroep terwijl zij naar buiten werden geleid. Misschien moet de imam daar niet rouwig om zijn: Taheri kreeg de ruimte voor zijn betoog.

Terug op de fiets door donker maar kalm Amsterdam, probeerde ik te bedenken hoe gekwetste gelovigen het beste de media tegemoet kunnen treden. Ik kwam op zes tips; journalistiek is tenslotte een dienstverlenend beroep en wij hebben er zelf misschien ook baat bij. Daarbij ga ik er wel van uit dat de gekwetste niet leeft in een land waar geen enkele vrijheid bestaat en je pas gaat demonstreren als de veiligheidsdienst zegt dat het moet.

1. Doe niets. Jouw religie is te groot om zich door een Deens krantje te laten kwetsen. Als een journalist er toch over begint, houd het dan daar op. Of spreek over zaken die belangrijker zijn: discriminatie wegens jouw geloof bijvoorbeeld.

2. Als je toch iets wilt doen, denk dan eerst goed na. Hoed je voor een over-reactie, want dan heeft iedereen het alleen nog maar daar over. Dit schept een dilemma: camera's houden meer van brandende vlaggen dan van een petitie. Het moet visueel zijn, maar niet te erg. Greenpeace kan inspireren: Klim op het dak van het gebouw waar de krant wordt gemaakt, laat je aan touwen zakken om een enorme cartoon op te hangen die scherp en geestig jouw gevoel verbeeldt. Bel uiteraard eerst het journaal.

3. Het is altijd handig om te begrijpen hoe media werken. Wees ook selectief . Ga niet naar Jensen van RTL maar wel naar Rondom Tien van de NCRV. Leer journalisten kennen, bouw een band met ze op. Laat je verrassen; sommigen kunnen oprecht nieuwsgierig zijn.

4. Blijf gericht op de reden van je kwetsuur. Houd Bush en Irak er buiten. Spreek namens je zelf en niet namens degene die geen Deense krant leest maar wel een ambassade in brand steekt. Leg goed uit waarom een poging tot afbeelding van de Profeet (meer kan het immers niet zijn, zolang niemand mag weten hoe Hij er uit ziet) je in je ziel krenkt. Benadruk het oprechte verdriet, niet de woede. Maak duidelijk welke rol Hij in je innerlijke leven speelt. Repeteer het van tevoren. Test het op een autochtone buurman. Als hij het snapt, zit je goed.

5. Wijs je tegenstander op een dubbele moraal. Als de hoofdredacteur zich achter de vrijheid van meningsuiting verschanst, vraag dan waarom hij eerder hetzelfde avontuur met Jezus afblies. Vermijd wel zelf de indruk van een dubbele moraal: je bent geloofwaardiger als je ook wel eens je woede hebt geuit over terreur in naam van de Profeet.

6. Formuleer een doel. Ooit moet de kwestie worden afgesloten en dan is het maar beter dat jij iets bereikt hebt. Keer terug naar de bron: de krant. Beweeg ze tot enig excuus, vraag ruimte voor jouw verhaal. Stel gerechtelijke stappen met ongewisse uitkomst zo lang mogelijk uit, maar houd de mogelijkheid open.

Veel gelovigen hebben deze aanbevelingen niet nodig. Zo slecht is er volgens mij niet gedebatteerd in Europa. Maar misschien zijn ze bruikbaar voor anderen. Tenzij die menen dat de Profeet onderwerping van alle ongelovigen verlangt. Maar daar ga ik nu even niet van uit.