Alternatieve therapieën zouden grappig zijn als het niet om doodzieke mensen zou gaan.

De medische geschiedenis kent eigenlijk maar twee hoofdstukken. In het eerste wordt ziekte beschouwd als een persoonlijke aanval van een Kwade Macht, of een wrekende God. En in het tweede hoofdstuk wordt ziekte weggehaald uit de wrekerige sfeer en beschouwd als veroorzaakt door factoren die het niet op de persoon gemunt hebben. Niemand gelooft dat een struikelend DNA-molecuul persoonlijke wrok koestert jegens het aangevallen lichaam.

Her verwarrende is dat geen van deze twee hoofdstukken is voltooid. Wij kunnen ons moeilijk neerleggen bij de motiefloosheid van een moleculaire analyse. Ook in het morele zijn wij causaliteits-junkies en willen we meer horen dan 'zomaar' als het om de oorzaak van groot leed gaat.

Ik hoorde laatst mijn eigen reactie op het bericht dat een kennis getroffen was door een ernstige beroerte: “Is het niet vreselijk? En ze was altijd zo'n lieve vrouw.“ Alsof een minder lieve vrouw die beroerte wél verdiend zou hebben.

Een hoogst ongelukkig voorbeeld van de verbinding tussen karakter en ziekte tref je in het gejubel over de stalen wil van Lance Armstrong, de man die niet alleen Alpen bedwingt maar die ook Kanker op de knieën heeft gekregen. Ik weet niets van de wijze waarop hij zijn ziekte heeft ondergaan, maar ik verzeker u dat Lance Armstrong zijn teelbalkanker niet heeft overwonnen door de vastberadenheid waarmee hij zijn woekerende cellen tegemoet trad. Nee, Lance had het geluk dat het celtype dat in hem woekerde erg gevoelig was voor het regime van chemo en bestralingen dat zijn artsen erop loslieten.

De gedachte dat Lance won door zijn flinkheid, leidt tot de conclusie dat sukkels verliezen. Ik heb mensen onder de druk van deze beschadigende onzin voor nare chemotherapieën zien kiezen met als argumentatie: ik kan het mijn familie niet aandoen om zomaar de handdoek in de ring te gooien.

Deze overwegingen vallen allemaal binnen dat eerste hoofdstuk van de medische geschiedenis waarin de ontmoeting tussen mens en ziekte gezien wordt als die tussen twee wezens, elk met zijn eigen bedoelingen.

De alternatieven wijzen de ondoorgrondelijkheid van het noodlot af. Zij willen in een ziekte een betekenisvolle uiting zien. Dat is geen probleem bij chronische hoofdpijn of vage gewrichtsklachten. Maar wie in deze zin wil 'praten' met kanker, die vindt een entiteit tegenover zich waarmee niet valt te communiceren. Het resulterende 'gesprek' kan even een farce lijken, maar ontaardt vrijwel altijd in een drama.

Deze week werden drie artsen door de Inspectie aangeklaagd bij het Tuchtcollege omdat zij zich bij de behandeling van Sylvia Millecam niet hadden gehouden aan de geldende protocollen betreffende de aanpak van borstkanker.

Het gaat om artsen van een zeer speciale soort: deze collega's hebben de gewone universitaire opleiding tot arts gevolgd en hebben daarna ergens een Aantekening Toveren opgehaald die zij zonder schroom eveneens op hun naambordje naast de deur vermelden. Je krijgt dan arts-acupuncturist, of arts-manueel therapeut, vergelijkbaar met de combinatie astronoom-astroloog.

Alternatieve benaderingswijzen kunnen best werken in die zin dat een zieke op grond van zo'n analyse tot een geestestoestand gebracht kan worden waarin zij zegt: “Nou snap ik waarom ik darmkanker heb.“ Mooi. Maar alternatieve therapieën kunnen nooit werken in die zin dat darmkanker erdoor verdwijnt. Wie geestelijk niet in staat is dit onderscheid te herkennen en er zijn conclusies uit te trekken, die is de titel 'arts' niet waardig.

De artsen die voor het Tuchtcollege verschenen, zeggen dat ze Millecam er steeds op wezen dat het kanker was. Waarna zij ertoe overgingen de bijkomende ontsteking te behandelen met 'therapieën' die grappig zouden zijn als het niet om een doodzieke vrouw ging.

Zo komen de 'collega's' Broekhuyse en Koonen aan met benaderingswijzen waarin apparaten Resonantie, Magneetvelden, Golven, Trillingen, Impulsen, Elektriciteit en Elektromagnetisme produceren of testen of afzwakken of opsporen of ombuigen of oprollen of doorbreken, zodat je afweer wordt versterkt, de zwakke organen worden gevonden of de belasting door aardstralen wordt aangetoond. Als dit ergens over gaat, ben ik een dochter van de paus.

Niemand zal beweren dat Sylvia Millecam bij reguliere behandeling zeker genezen zou zijn. Maar haar kansen hadden wel heel anders gelegen. Het verwijtbare is dat deze mensen haar vanuit hun onbenulligheid niet goed inlichtten over de ware aard van hun rare gegoochel. Anders had zij denkelijk langer en comfortabeler geleefd en was zij zeker niet op zo'n onnodig gruwelijke wijze aan haar einde gekomen.

Want Koonen bleek zelfs niet in staat zijn meest bescheiden belofte aan haar na te komen: “Ik ga het zo draaglijk mogelijk voor je maken.“ Dat hij niet voor een stervende kon zorgen, wie zal het hem kwalijk nemen, met die rare 'magneettherapie'. Maar dat hij zijn beschadigende onvermogen op dit punt niet in de gaten had, dat is onvergeeflijk.

Drie dagen voor haar overlijden werd Sylvia Millecam in deplorabele toestand in een ziekenhuis opgenomen waar haar lijden zo goed mogelijk verlicht werd.

In het zicht van de dood zie je pas hoe stuitend de oppervlakkigheid is van al dat gemeier over Trillingen, Golven, Velden en Magnetisme.