Onderbetaalde artsen zoeken massaal werk over de grens

Poolse artsen weigeren nog te werken voor een hongerloontje. Dankzij de EU hebben ze een drukmiddel: massale emigratie naar de unie.

Edward Przyborowski gaat deze maand op verkenning naar Engeland. „Ik heb een heel concreet aanbod gekregen”, zegt de huisarts in zijn privé-kliniek in een voorstadje van Warschau. „Ik kan direct aan de slag als ik wil.”

Przyborowski is twaalf uur per dag, vijf dagen in de week beschikbaar voor zijn Poolse patiënten. Maar voor een klant die cash betaalt, 15 euro per consult, woont hij boven de zaak. Want 15 euro is ruim tien keer zoveel als de 5,44 zloty die hij per maand krijgt voor een gewone patiënt uit het Nationale Gezondheidsfonds.

Van dat geld moet de Poolse huisarts alles zelf betalen: het onderhoud van zijn praktijk, de huisbezoeken met de auto, personeel en alle basisonderzoeken. „Als ik een patiënt voor een operatie moet doorverwijzen, ben ik al snel 120 à 150 zloty kwijt, twee tot drie keer zoveel als ik in het hele jaar voor diezelfde patiënt krijg”, zegt de arts.

„Voor een volle praktijk moet je 2.500 patiënten hebben. Dat betekent 13.000 zloty inkomsten per maand. Daar houd je hoogstens 1.000 euro aan over”, rekent hij voor. Voor Poolse begrippen is Przyborowski met zijn eigen praktijk nog goed af, maar in Engeland biedt een ziekenhuis hem voor een enkele zaterdagdienst van negen uur 1.000 pond en voor een zondagsdienst zelfs 1.300 pond.

„Als ik vijfentwintig was, had ik mijn koffers al gepakt”, zucht Przyborowski. Nu doet de taalbarrière hem twijfelen. „Ik ben bang dat ik een verkeerde diagnose stel, niet door een gebrek aan medische kennis, maar door gebrekkige communicatie. Je patiënt begrijpen is in het Pools al moeilijk genoeg.” Maar het alternatief, in Polen blijven, is weinig aanlokkelijk.

„Als ik met pensioen ga, krijg ik 672 zloty per maand, want ik heb mijn hele leven voor een hongerloontje gewerkt.” Przyborowski heeft het ’privilege’ dat hij vijf jaar eerder met pensioen mag omdat hij tien jaar lang als anesthesist op de ambulance heeft gewerkt. „Als ik nog praktiserend anesthesist was, was ik al lang vertrokken.”

Anesthesisten zijn schaars in Europa en hoeven niet te praten met hun patiënten. Het resultaat is dat naar schatting 15 à 20 procent van de Poolse anesthesisten hun koffers hebben gepakt, sinds Polen twee jaar geleden lid werd van de EU. Uit Poolse ziekenhuizen komen dramatische berichten van achtergebleven anesthesisten die soms drie operaties tegelijk moeten bedienen. „Ik ben als een piloot die tijdens de vlucht het vliegtuig onbestuurd achterlaat”, schetst een van hen de situatie.

Even dramatisch is het tekort aan verplegend personeel. Jaar in jaar uit protesteerden verpleegsters tegen hun hongerloontjes: tussen de 230 en 350 euro per maand. Nu emigreren er duizenden per jaar. Berichten over ziekenhuizen waar de helft van de verplegers is verdwenen zijn het resultaat. Tsjechië en Slowakije besloten tot een rigoureuze salarisverhoging om de uittocht tegen te gaan. De Poolse regering heeft geen geld en schat dat over vier jaar het land ruim 60.000 verplegers zal missen.

Dat tekort wordt nog groter, omdat de belangstelling voor het beroep snel daalt.