’Israël gebruikt verboden wapens’

Israël gebruikt cluster- en fosforbommen in Libanon, zeggen artsen en hulporganisaties. De eerste zijn omstreden, de tweede verboden als ze worden ingezet tegen burgers.

Israël heeft deze week clusterbommen afgevuurd op het Libanese dorpje Blida, zegt de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW). Een vrouw kwam om het leven en twaalf mensen raakten gewond, onder wie zeven kinderen.

In Beiroet zegt directeur Rampen van HRW Peter Bouckaert dat zijn Libanese team er „op basis van getuigenverslagen en verwondingen zeker van is dat clusterbommen zijn ingezet, terwijl ons team in Israël de aanwezigheid van zowel cluster- als fosforbommen aan die kant van de grens heeft bevestigd.”

Clusterbommen zijn bommen die boven de grond in tal van kleinere bommetjes uiteenbarsten. Veel hulp- en mensenrechtenorganisaties roepen al jaren tevergeefs om een internationaal verbod. Maar alleen in België zijn productie, gebruik en handel officieel verboden.

„Wij beschouwen het gebruik ervan als een misdaad tegen de menselijkheid. Strijdende partijen moeten een verschil maken tussen militaire en civiele doelen”, zegt Bouckaert. „Daar komt bij dat gemiddeld 14 procent van de 88 bommetjes in een clusterbom niet ontploft. Daardoor loopt de bevolking nog jarenlang gevaar.”

HRW veroordeelde overigens ook het afvuren van raketten door Hezbollah op civiele doelen in Israël.

Volgens Timor Goksel, voormalig woordvoerder van de VN-troepenmacht Unifil, is het gebruik van clusterbommen geen nieuw verschijnsel in Libanon. „Bij elke campagne gebruikt Israël ze. Ze zijn slechts indirect verboden. Elk leger ter wereld gebruikt ze.” De kleine deelbommen zijn onder het Verdrag van Ottawa verboden als ze worden gebruikt als anti-personenmijnen. De Israëlische regering zegt dat ze zich het recht voorbehoudt deze bommen te gebruiken.

Vanuit ziekenhuizen in Tyrus en Saida klinken in toenemende mate beschuldigingen dat Israël ook fosforbommen inzet. Maar volgens Goksel is ook dat niets nieuws. „Israël heeft altijd fosforbommen gebruikt,” zei hij. „Meestal in het veld, niet in bewoonde gebieden. Maar ik heb de brandwonden van kinderen en volwassenen in een ziekenhuis in Tyrus gezien en die zijn bijna zeker veroorzaakt door fosfor.”

Wit fosfor is hoogst brandbaar en blijft branden tot het volledig vergaan is. Mensen kunnen letterlijk tot op het bot verbranden. Fosfor is bovendien dodelijk doordat chemische stoffen in het bloed belanden en op den duur organen aantasten.

„Fosforbommen mogen gebruikt worden om het slagveld te verlichten,” zegt Bouckaert, „maar niet om een gebouw of stad in vuur te zetten, zoals de Amerikanen deden in Falloedja.”

Een van de vreemdste, en potentieel meest serieuze beschuldigingen kwam van Bachir Cham, een Belgische dokter van Libanese komaf, werkzaam in het Assairane ziekenhuis in Saida. Na een bomexplosie werden acht lijken bij hem binnengebracht, vertelt hij. „Ik had nog nooit zoiets gezien. Normaal toont een lichaam na een explosie of een auto-ongeluk bloed of brandwonden. Wij hebben hier echter enkele lichamen zonder een spoor daarvan, die helemaal zwart zijn.”

Cham stuurde 24 monsters naar de Wereld Gezondheidsorganisatie WHO in Genève. De lichamen zijn ingevroren, voor het geval nader onderzoek vereist is. Volgens Cham zijn soortgelijke gevallen ook in andere ziekenhuizen gesignaleerd. Hij durft niet te speculeren over de doodsoorzaak, maar vreest dat er chemische stoffen in het spel zijn.