Expositie van lijken roept ethische bezwaren op

Een expositie met opgezette menselijke lichamen in de Amsterdamse Beurs van Berlage stuit op ethische bezwaren. „Lijken respectloos tentoonstellen leidt tot een afname van respect voor levenden”, zegt filosoof Rob van Gerwen.

De opgezette lichamen zijn vanaf 25 november te zien op de expositie Bodies, The Exhibition. De tentoonstelling zorgde in New York en London al voor opschudding.

Menselijke lichamen exposeren is not done, aldus Van Gerwen, docent esthetica aan de Universiteit Utrecht. Hij deinst niet terug voor een vergelijking met de nazi’s: „Die smolten lijken om tot zeep.”

„Mensen zijn geen eigenaar van hun lichaam. Een lijk behoort de mensheid en moet daarom met respect behandeld worden. Het menselijk lichaam is niet vergelijkbaar met een auto die je aan de schroothandelaar verkoopt, die er vervolgens mee kan doen wat hij wil.”

Volgens de estheticus verliest in de tentoonstelling het lichaam zijn menselijkheid. Van Gerwen: „Het lichaam is alleen nog artistiek materiaal. Je kunt er als kunstenaar vervolgens van alles mee doen.”

Hoogleraar reformatorische wijsbegeerte Gerrit Glas van de Universiteit Leiden vindt dat met deze expositie een grens wordt overschreden. „Mensen exploiteerden hun lichaam al als kunst. Maar nu gaat men een stap verder.” Glas benadrukt dat de natuurlijke gang van zaken een andere is. Een stoffelijk overschot hoort met respect bejegend te worden door het te begraven of te cremeren, vindt Glas. „Wat gebeurt er met het lichaam als de tentoonstelling voorbij is? Vindt er dan nog een ritueel plaats?”