’Kerk pleegt hier een ambtsmoord’

Karaktermoord en ambtsmoord. Zo kwalificeert professor J. P. Lettinga de gang van zaken rond ds. E. Hoogendoorn, de officieel afgezette vrijgemaakte predikant te Kampen-Noord.

„Zaterdag heb ik de kerkenraad een feitenrelaas toegestuurd”, zegt Lettinga (85). De emeritus hoogleraar – schrijver van een alom geroemde grammatica van het Bijbels Hebreeuws – is ’emotioneel’ over wat er met ds. E. Hoogendoorn is gebeurd. Deze vrijgemaakte predikant is onlangs afgezet als dominee, met goedkeuring van hogere instanties.

„Ik ben geen uitgesproken fan van Hoogendoorn”, zegt Lettinga. „Maar ook als je wat tegen een predikant hebt, dan doe je dat niet zó.”

Lettinga weet dat Hoogendoorn voor vrijgemaakte begrippen wat behoudend is. „Hij wil geen aparte jeugddiensten, en houdt er wat tucht aangaat, zoals bij de kerkelijke zegening van een tweede huwelijk, opvattingen op na die sommigen ouderwets noemen. Ik vind het normale gereformeerde ideeën.”

Hoogendoorn was verbonden aan de Eudokiagemeente in Kampen-Noord, tot hij daar met conflicten wegraakte. Sinds 2004 leidt hij diensten in de aula van het Ichthuscollege, tot ongenoegen van de Eudokia-kerkenraad.

Eind vorige maand zette die raad hem af, want hij zou zich onttrokken hebben aan de ’tucht van de kerkenraad’ en zich schuldig maken aan ’openlijke scheurmakerij’.

De kwestie is extra pijnlijk voor vrijgemaakt Nederland, omdat in de Eudiokiagemeente het docentencorps van de Theologische Universiteit aan de Broederweg kerkt.

Lettinga niet meer – hij zit nu bij Ichthus. De hoogleraar verwijt in zijn feitenrelaas verschillende van zijn oud-collegae met naam en toenaam een dubieus spel te hebben gespeeld bij ’het proces van debunking, van beschadiging en ontluistering van Hoogendoorn’. „Ze hebben zich laten verleiden tot het boycotten van een dominee. Heel kwalijk.”

Afgelopen week heeft de Commissie van beroep voor predikanten van de gereformeerde kerken (vrijgemaakt) besloten dat Hoogendoorn van de Eudokiagemeente alvast 40.000 euro moet krijgen; Hoogendoorn maakt aanspraak op 125.000 euro aan achterstallig tractement.

Lettinga is ingenomen met die uitspraak die hij ’veelzeggend’ vindt. Waar hij schamper om moet lachen, is „een brief van de Eudokiagemeente waarin ze ons van Ichthus vrolijk uitnodigt om terug te keren naar die kerk, nu dominee Hoogendoorn is afgezet. Wij erkennen die afzetting niet, dus we gaan niet zomaar terug. En zelfs als er een oplossing komt, dan denk ik dat we beter een tijdlang twee deelgemeentes kunnen blijven. Die kunnen dan langzaam naar elkaar toegroeien.”

Veel kans daarop is er niet – in het lijfblad van vrijgemaakten, het Nederlands Dagblad, reageert synodevoorzitter (en lid van het curatorium van de Theologische Universiteit) P. Niemeijer furieus op een dergelijk voorstel. De ruimte die Ichthus bepleit, om een tijdje als bezwaarde gemeente te mogen functioneren binnen het kerkverband, biedt de synode niet. Preses Niemeijer houdt overeind dat Hoogendoorn een ’scheurmakende predikant’ is, waarover ’officiële rechtsspraak’ (door de kerk) bestaat.

Niemeijers ingezonden brief is olie op het vuur; binnen de Ichthusgemeente heet het schrijven van de ’vrijgemaakte paus’ al ’kwaadaardig’ en ’een schandaal’.

Op dit moment, zegt Lettinga, is er nog steeds een ’hetze’ tegen Hoogendoorn gaande. Die had al geleid tot ’karaktermoord’ op de predikant en, nu zelfs de synode de afzetting heeft goedgekeurd, op regelrechte ’ambtsmoord’. Dat zijn, erkent de professor in ruste, zware woorden. „Maar zó is het. Ik heb zoiets nog nooit meegemaakt.”

En wat, als de synode voet bij stuk houdt? Lettinga: „Wij willen dat de synode dat herziet. Ik wil binnen de gereformeerde kerken vrijgemaakt blijven.”