NS vonden punctualiteits-eis altijd al irreëel

Voor het eerst in jaren reden er vorig jaar minder treinen op tijd. Dat de spoorwegen de afspraken met de regering niet zouden nakomen, wist de vervoersorganisatie al toen ze die maakten.

Op het moment dat we de afspraken tekenden, wisten we al dat het niet realistisch was, zegt Michel Hueber, woordvoerder van de NS. Er was zo veel werk aan het spoor, dat de afspraak van 86,5 procent op tijd rijdende treinen niet haalbaar was.

Een flauwekulverhaal, noemt Sharon Dijksma die bewering. Het kamerlid voor de PvdA heeft de onderhandelingen nauw gevolgd. Net als haar CDA-collega meende ze dat de onderhandelingen tussen regering en NS serieus gevoerd werden. We wisten dat het ambitieus was maar er is ook veel geld uitgetrokken om de achterstanden in het onderhoud weg te werken, zegt Eddy van Hijum.

Juist die investeringen zouden er volgens de NS mede debet aan zijn dat 84,8 procent van de treinen minder dan 3 minuten vertraging had. Er is veel onderhoud aan het spoor geweest. Dat zorgt volgens de NS voor vertragingen. We hebben uiteindelijk getekend omdat de onderhandelingen anders nog langer zouden duren. De NS kregen het alleenrecht om op het hoofdnet te rijden, ProRail kreeg het recht om dit te beheren en het ministerie steekt tot 2012 1,6 miljard euro in het opknappen van het spoor.

Een heel andere oorzaak van de toenemende vertragingen ziet emeritus-hoogleraar verkeerskunde Maurits van Witsen. Het is een algeheel gebrek aan discipline dat je overal in Nederland ziet. De kaderdiscipline van Japan hoeft ook niet, maar bijvoorbeeld in Zwitserland zit de machinist een kwartier voor vertrek in zijn trein. Hij komt niet op het laatst aan, om dan te ontdekken dat er iets mankeert.

Van Witsen werkte in de jaren zeventig en tachtig bij de NS en zag de mentaliteit langzaam veranderen. Mensen willen niet meer zo veel 'snachts werken, en de arbo-eisen zijn flink opgeschroefd. Van Witsen benadrukt dat gebrek aan discipline in heel Nederland voorkomt, maar het wreekt zich bij een bedrijf als de NS waar treinen van elkaar afhankelijk zijn.