Woede over 'stigmatiserende' vragen aan moslims

Organisaties van moslims en Turken in Duitsland zijn woedend over 'discriminerende' vragen voor moslims die zich willen laten naturaliseren.

Immigranten uit islamitische landen die Duitser willen worden kunnen sinds 1 januari vragen voorgelegd krijgen over hun houding jegens terrorisme, gelijke behandeling van mannen en vrouwen en homoseksualiteit.

De vragenlijst is voorlopig alleen ingevoerd door de deelstaat Baden-Württemberg - in Duitsland zijn de deelstaten verantwoordelijk voor de inburgering van immigranten op hun grondgebied. Sommige deelstaten weigeren commentaar op de praktijk die is ingevoerd door de deelstaatregering van overwegend de christen-democratische CDU, andere staan er afwijzend tegenover.

De te bespreken vragen zijn vervat in een 'gespreksrichtsnoer' voor ambtenaren die moeten beoordelen of de immigrant voldoet aan de eisen om een Duitse pas te krijgen. In het gesprek moeten de ambtenaren de moslims een dertigtal politieke en sociaal-culturele kwesties en (vermeende) dilemma's voorleggen.

De vragen behandelen omstreden praktijken onder moslims, van gedwongen huwelijken, terrorisme, tot medisch onderzoek door een dokter van de andere sekse. Deze manier van wegen is uitsluitend voor moslims, alhoewel niet geheel duidelijk lijkt wat de ambtenaren daaronder moeten verstaan.

Volgens de instructies dienen zij de vragen namelijk voor te leggen aan immigranten uit islamitische landen. Onder hen kunnen natuurlijk best christenen of ongelovigen zijn. Maar bijvoorbeeld Palestijnen met een Israëlisch paspoort kunnen kennelijk Duitser worden zonder dat hun geloofsbrieven zijn beproefd volgens de nieuwe criteria. Zij komen immers niet uit een islamitisch land.

De vragen zijn stigmatiserend, vinden critici, op de eerste plaats te vinden in belangenclubs van allochtonen. 'Schaamteloosheid' en 'discriminatie', ziet Faruk Sen, voorman van de organisatie Centrum voor Turkije-studies. Sen heeft een klacht ingediend bij de Europese Commissie en het Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat (EUMC). Als die niet reageren is de hele organisatie een farce, zegt Sen tegen Der Spiegel.

Maar het ministerie van binnenlandse zaken van Baden-Württemberg, verantwoordelijk voor de richtsnoer, beroept zich juist onder meer op een onderzoek van het Centrum van Sen. Die legde Turken in de deelstaat Noordrijn-Westfalen de stelling voor: 'Wij Turken moeten oppassen dat we niet langzamerhand Duitsers worden'. Die mening onderschreef 47 procent. De deelstaatregering leidt daaruit af, dat 'met name moslims' dubbel spel spelen als zij zich tot de Duitse Grondwet bekennen - een vereiste voor de verwerving van het Duitse staatsburgerschap.

De verantwoordelijke voor integratie in Berlijn, Günter Piening, ziet in de vragen een 'Lex Islam' (islamwet) die moslims collectief verdacht maakt. Zijn deelstaat, waar islam de derde godsdienst is, zal er niet aan meedoen.