Topklasje voor knappe student is een succes

’We willen een topuniversiteit worden’ was gisteren veelvuldig te horen tijdens de opening van het academisch jaar. Aandacht voor de talentvolle student is niet meer verboden.

Toen tien jaar geleden enkele universiteitsbestuurders voorzichtig aankondigden speciale programma’s te starten voor getalenteerde studenten, stuitte dat nog op veel weerstand. Het zou leiden tot toenemende ongelijkheid. Universiteiten zouden de belangen van de doorsneestudenten vergeten.

Het hield Hans Adriaansens, destijds lid van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid, niet tegen om in 1998 een University College (UC) op te richten. Het UC in Utrecht was de eerste topopleiding, waar studenten gedurende drie jaar breed worden opgeleid. De lessen zijn in het Engels om ook veel internationale studenten te trekken.

Het UC werd een succes. De studenten gedijen goed in de kleine werkgroepen onder leiding van topdocenten. In 2002 volgde Maastricht, en weer twee jaar later Middelburg. Tilburg en de VU in Amsterdam starten waarschijnlijk volgend jaar met dit concept.

De studenten voor de UC’s worden geselecteerd op motivatie en intellectuele vaardigheden. Het taboe op onderscheid en uitblinken is mede door de UC’s versneld afgekalfd. De Universiteit Leiden paste afgelopen jaar zelfs op kleine schaal selectie aan de poort toe. Het werd geen succes. De geselecteerden deden het niet beter dan studenten die niet waren uitverkoren.

SER-voorzitter Rinnooy Kan riep in Leiden gisteren echter op om verder te gaan met selectie van studenten aan het begin van hun studie. Het is immers een succesvol instrument in de Verenigde Staten. Maar het is nog maar vijf jaar geleden dat het CDA fel riep ’dat Nederland niet zit te wachten op Amerikaanse toestanden met elite-universiteiten’.

Toch gaat het die kant op. Bijna alle universiteiten zijn experimenten begonnen met topklasjes. Velen stellen beurzen beschikbaar voor excellente studenten. De Universiteit Maastricht gaat het collegegeld terugbetalen aan de beste 3 procent van haar studenten.

Er is wel nog een mentaliteitsomslag nodig. „Want zeg eens eerlijk: wie haalt hier het onderste uit de kan?”, sprak de rector magnificus van de TU Eindhoven zijn studenten en medewerkers gisteren streng toe. „Wie is niet tevreden met een magere zeven en wie durft te spreken over prestatiebeloning voor excellente mensen?”

Rinnooy Kan durft het. Hij sprak gisteren zelfs over collegegelddifferentiatie. Nu nog onbespreekbaar, maar het lijkt de volgende stap.