John de Mol kan geen genoeg krijgen van Talpa

Alles is precies gegaan zoals hij voorspeld had, houdt John de Mol vol, na het eerste jaar Talpa.

’Het is helemaal niet zo moeilijk om een programma te bedenken waar miljoenen mensen naar kijken. Zet tien mensen in een vliegtuig. Geef ze negen parachutes mee. Stuur dat vliegtuig de lucht in, zet op tien kilometer hoogte de motor uit en zie maar wat er gebeurt. Gegarandeerd: acht miljoen kijkers. Of laat een groepje mensen Russische roulette spelen. Degene die het overleeft, krijgt een miljoen. Zoiets. Zullen ook miljoenen mensen naar kijken. Maar dat gaat me veel te ver. Ik weet waar de grenzen liggen.”

John de Mol (51) is inmiddels zo’n dertig jaar tv-maker. Het heeft hem miljarden opgeleverd. „Voor 99 procent van de tv die ik heb gemaakt, zou ik zelf nooit thuis blijven”, vertelt hij in zijn werkkamer in het Larense Talpa-pand. „Maar een programma bedenken en lanceren waar miljoenen mensen naar kijken, waar ze de dag erna met z’n allen over napraten, dat is het mooiste wat er is. Een tijd terug was ik in Los Angeles. Daar zag ik boven op een groot gebouw een enorm billboard met de aankondiging van een programma dat ik heb bedacht. Dat geeft zo’n enorme kick.” Toen hij een jaar of 23 was, hoorde hij in een restaurant voor het eerst mensen praten over een programma dat hij had bedacht en dat de avond ervoor op tv was geweest. Dat werkte verslavend.

„Televisie is het meest democratische medium. Als mensen niet willen kijken, dan doen ze dat ook niet. Het is aan de kijker.” Daarom verbaast De Mol zich keer op keer over „al die ophef over zogenaamde controversiële” programma’s. Volgende maand start De Gouden Kooi, het programma dat inmiddels – en volgens De Mol ten onrechte – bekend staat als de treitershow: een groep mensen wordt opgesloten in een villa en wie dat het langst vol houdt, wint die villa. „Ongelofelijk hoe veel daarover al geschreven en geroepen is, zonder dat er nog maar een seconde van te zien is geweest. Maar anderzijds: elke vernieuwing stuit op weerstand. Toen Elvis begon met zingen, spraken mensen er ook schande van.”

De Mol bedacht veel veelbesproken programma’s. Zoals ’Love Letters’, waarin er voor het eerst op tv werd getrouwd. ’Big Brother’ leverde wereldwijd felle discussies op én het werd een enorme hit. „Daar wordt nog steeds onwaarschijnlijk veel geld mee verdiend.” Vorig seizoen was dat reality-programma wederom het middelpunt van zo’n felle discussie: voor het eerst zou een deelnemer in het Big Brother-huis bevallen. „Maar als je niet vernieuwt, kom je nooit vooruit.”

In 2005 wist De Mol de rechten op het eredivisievoetbal binnen te slepen en daarmee legde hij de basis voor een nieuwe zender. Ruim een jaar geleden ging Talpa van start. Tien procent marktaandeel binnen een jaar was het doel. „We hebben ons laten verleiden om vooraf een verwachting over het marktaandeel uit te spreken”, vertelt hij nu. „Daar worden we nu op afgerekend”. Talpa is mislukking, luidden veel krantenkoppen. Tot ergernis van De Mol. „Normaal gesproken kost het een jaar of zes, zeven om een zender neer te zetten. Dat zal iedereen in omroepland beamen. Wij zijn net een jaar bezig en hebben gemiddeld een marktaandeel van een procent of zeven. Dat is een goed resultaat. Maar het is geen tien procent. Gevolg: in de media wordt keer op keer verteld dat Talpa een grote mislukking is. Onzin. Zeven procent is helemaal niet zo slecht. Kijk maar hoe RTL en SBS het deden in hun eerste jaren. En vergeet niet dat die het tegen een veel geringere concurrentie op hoefden te nemen. Het heeft gewoon tijd nodig. Als je in de tiende minuut van een voetbalwedstrijd zit, kun je ook nog niets zeggen over de uitslag. Talpa zit in die tiende minuut, maar desondanks heeft iedereen al bepaald dat het geen succes is. Ik heb ingecalculeerd dat er veel mis zou gaan. Dat veel programma’s zouden mislukken. Dat is heel normaal. Als je tien programma’s ontwikkelt en twee daarvan slagen, dan is dat een uitstekende score. Wij halen die score, maar iedereen heeft het alleen maar over de acht programma’s die geen succes werden. Niet dat ik tevreden ben, trouwens. Dat ben ik nog nooit geweest.”

„Tegen Jack Spijkerman heb ik gezegd: wedden om de grootste fles champagne dat jouw programma het eerste jaar nooit een miljoen kijkers zal halen? Hij zei: geef die fles nu maar vast. Maar ik heb gelijk gekregen. Zo gaat het nou eenmaal. Toen Henny Huisman begin jaren negentig naar RTL overstapte, gebeurde hetzelfde. De laatste uitzending van zijn Surpriseshow bij de publieke omroep trok een miljoen of zes kijkers. De eerste uitzending bij RTL haalde er nog geen miljoen. Zo gaat dat. Ik wist het allemaal van tevoren.”

Talpa heeft een slecht imago en De Mol weet niet hoe het komt. Er is veel negatieve publiciteit en daardoor, zegt De Mol, is het niet gemakkelijker op geworden om een zender stevig in de markt te zetten. „Al dat gezeur dat er was over sterren die ik wegkocht bij andere netten. Alsof dat iets ongelofelijks is. Wendy van Dijk en Robert ten Brink zijn onlangs door RTL weggekocht bij SBS. Ik weet ongeveer wat zij verdienen en ik kan verzekeren: dat is veel meer dan mijn best betaalde presentator. Maar daar hoor of lees je nergens iets over.”

„En dan nog: het is mijn eigen geld. Daar heb ik hard voor gewerkt. Ik heb het allemaal zelf verdiend. Ik doe daarmee wat ik wil. Talpa kost tot nu toe inderdaad behoorlijk wat geld. Maar dat maakt niet uit. We zijn net begonnen. En geld is helemaal geen probleem. Ik heb genoeg om zo nog tien zenders te lanceren.”

Een tweede zender komt er in ieder geval. „Op z’n vroegst volgend voorjaar.” Dat wordt, in tegenstelling tot Talpa 1, een 24-uurszender. „De adverteerders vragen er ook om. Wij moeten nu met één zender concurreren tegen drie concurrenten met elk drie zenders (de publieke omroep, RTL en SBS, red). Als we twee zenders hebben, worden we in die concurrentie nog aantrekkelijker voor adverteerders.” Het is een goed teken, zegt De Mol, dat adverteerders om een tweede zender vragen. „Dat geeft aan dat ze ons als een serieuze partij in het tv-landschap zien. Ze hebben er vertrouwen in.” De Mol sluit ook niet uit dat er nog een derde Talpa-zender komt. De geruchten dat hij de SBS-zenders (SBS6, Net5 en Veronica) wil kopen doen ook al enige tijd de ronde. „Ook dat sluit ik niet uit. Maar heel concrete plannen zijn er niet.”

Toch worden de tv-zenders steeds onbelangrijker, denkt De Mol. „Natuurlijk, de komende vijftien jaar zullen die open tv-netten nog van groot belang blijven. Maar meer en meer zullen ze fungeren als een etalage voor een zee van andere tv-toepassingen. De technische ontwikkelingen gaan ontstellend snel. Ik weet hoe ik mijn computer aan moet zetten, maar daar houdt het ook wel mee op. Maar de jongste generatie, die kids van een jaar of tien, die groeien ermee op. Die weten precies hoe het werkt. Over een jaar of tien, vijftien zijn zij aan het werk en hebben ze geld. Daar liggen ongekende mogelijkheden. We kunnen e-mailen met en tv-kijken op onze telefoons, tv-kijken op onze computers. Dat heeft grote gevolgen voor ons tv-makers. Wij zijn druk bezig om ons aanbod aan die ontwikkelingen aan te passen.”

Alleen al in Nederland wordt er via het programma MSN per maand vier miljard minuten gechat, vertelt De Mol. „Wij spelen daarop in. Onze telenovelle ’Lotte’ is via internet te bekijken en tegelijkertijd kun je met andere kijkers over het programma chatten. Dat levert nu nog niet echt veel geld op, maar we staan pas aan het begin.”

De Mol geeft meer voorbeelden. Lyrisch: „Volgende maand start ’De Gouden Kooi’. Dat kun je via internet gaan bekijken. Stel dat je dan in een uitzending een mooie lamp in beeld ziet. Dan klik je met je muis op die lamp en krijg je direct alle mogelijke informatie over die lamp en als je wilt kun je hem direct bestellen. We bieden voetballiefhebbers abonnementen op de wedstrijden van hun favoriete clubs uit de eerste divisie aan. Ben je abonnee, dan kun je alle wedstrijden van jouw club live via internet bekijken. En Big Brother: honderdduizenden kijkers volgen dat nu al via internet. Afleveringen van de dramaserie Gooische Vrouwen’ worden ook massaal gedownload. De nieuwe techniek vraagt om nieuwe creativiteit. Mooie uitdaging is dat.”

Talpa heeft zelf de rechten van alle programma’s die het uitzendt. „De rechtenkwestie gaat de komende jaren heel belangrijk worden”, denkt De Mol. „Als je zelf de rechten hebt, kun je ermee doen wat je wilt. Dan kun je een programma niet alleen op tv brengen, maar kun je het je klant ook aanbieden via al die nieuwe technische toepassingen.” Zo gek zou het daarom ook niet zijn als De Mol productiebedrijf Endemol terug zou kopen. Want ook dat gerucht gaat. In 2000 verkocht hij het samen met Joop van den Ende voor 5,5 miljard aan het Spaanse Telefónica. „Het zou inderdaad erg interessant zou zijn om zo’n groot productiebedrijf in huis te hebben – en daarmee ook alle rechten op de programma’s die dat bedrijf maakt. Het is een publiek geheim dat Telefónica van Endemol af wil. Dan is het niet gek dat grote productiebedrijven zoals Mediaset denken: laten we eens met De Mol gaan praten of we samen niet iets kunnen met Endemol.” Wederom: „Ik sluit het niet uit.”

John de Mol is weer gelukkig. „De laatste jaren bij Endemol waren niet leuk. Toen dacht ik elke ochtend: ik moet weer naar m’n werk. Dat is verschrikkelijk. Van Talpa kan ik geen genoeg krijgen. Het is heerlijk om te zoeken naar nieuwe mogelijkheden, nieuwe tv-ideeën. En we staan nog maar aan het begin. Alles wordt anders. Dat er zoveel onzin over Talpa wordt gezegd en geschreven – dat zal allemaal wel. Ik heb de afgelopen dertig jaar een behoorlijke eeltlaag ontwikkeld.”