Voor Russen telt meer dan de natuur op Sachalin

Deze zomer toonde Shell-topman Jeroen van der Veer zich optimistisch over de voortgang van het Sachalin-II-project, de Oost-Siberische olie- en gasonderneming waarin Shell 20 miljard dollar investeert.

Van der Veer zei dat ’Sachalin’ voor 70 procent was voltooid: in 2008 zal voor het eerst gas en olie omhoog worden gepompt. Goed nieuws tegen de achtergrond van de tegenslagen waarmee het project – de grootste buitenlandse investering in Rusland – sinds jaar en dag kampt. Zo moest Shell vorig jaar bij Sachalin in zee een pijpleiding omleggen om het leefgebied van de laatste honderd grijze walvissen te sparen.

Het lijkt er echter op dat Shell te vroeg heeft gejuicht. Nieuwe vertraging is onafwendbaar. In augustus dwong het Russische ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen, Shell te stoppen met de aanleg van de twee 800 kilometer lange pijpleidingen (een voor olie, een voor gas) dwars door Sachalin, omdat die modderstromen kunnen veroorzaken. De modder zou de zalm bedreigen die in de stromen en rivieren van Sachalin paait. Ook is voor de aanleg van de pijpleidingen meer bos gekapt dan afgesproken. Deze week besloot het ministerie de milieuvergunning geheel in te trekken.

Het is waar dat de natuur van Sachalin kwetsbaar is, en de Russische onderaannemers van Shell slecht toegerust om milieuvriendelijk te bouwen. Maar het heeft er veel van weg dat de Russen de milieuproblematiek uitbaten. „De Russen hebben er duidelijk politiek belang bij”, zegt Shell-analist Herman Bots van zakenbank Theodoor Gilissen. ,,Ze zouden graag de verdeling van de inkomsten uit het Sachalin-project, zoals die in 1994 is overeengekomen, in hun voordeel veranderen.”

Op grond van de overeenkomst die het consortium Sakhalin Energy (waarin Shell een aandeel van 55 procent heeft) met Rusland tekende, gaan de Russen op zijn vroegst echt mee profiteren als de investeringskosten zijn terugverdiend. Vorig jaar moest Shell erkennen dat het de kosten tien miljard dollar te laag had ingeschat, zodat de Russen nog langer op hun aandeel in de winst moeten wachten. Analist Herman Bots: ,,De Russen zouden iets eerder willen meeverdienen.”

Bovendien mag de Russische gasmoloch Gazprom een aandeel van 25 procent in het Sachalin-II-project verwerven, in ruil waarvoor het aan Shell een aandeel van 50 procent in een West-Siberisch gasveld toestaat. Bots: ,,Die verhoudingen zijn onderhandelbaar.” De analist neemt aan dat Shell, „hoewel Rusland juridisch geen been heeft om op te staan”, een ’beetje’ zal moeten buigen.

Het ligt voor de hand dat de Russen een andere deal nastreven, zegt Bots. In de jaren negentig waren de omstandigheden heel verschillend. De bereidheid van buitenlandse oliemaatschappijen in Rusland te investeren, was lang niet zo groot.

In mei van dit jaar publiceerde de Russische Academie van Wetenschappen een rapport waarin openlijk werd gepleit voor de wijziging van contractvoorwaarden ten gunste van de Russische staat.