Doorbraak in samenwerking PvdA en CDA, nu nog ambities waarmaken

Volgens een Haags leerstuk, dat teruggaat tot het revolutiejaar 1918, regeren de christen-democraten alleen met de socialisten als het echt niet anders kan. PvdA-leider Bos zei enkele maanden voor de Kamerverkiezingen tegen deze krant dat hij deze leer van de uiterste noodzaak onderschreef. In lijn daarmee konden zijn verwachtingen dus niet hoog zijn, toen informateur Wijffels begin dit jaar aan de vorming van een kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie begon. Dezelfde Bos verklaarde gisteren, vijf weken later, opgetogen dat zijn partij ’graag aan dit kabinet meedoet’.

Hij kon dat met recht en reden zeggen, want het regeerakkoord is allesbehalve het minimalistische stuk waarop hij aanvankelijk rekende. Het is een program vol ambities met de vaste intentie van de ontwerpers een andere wind in het land te laten waaien. Mocht Bos al gelijk hebben gehad met zijn oordeel over de grondhouding van het CDA, dan kunnen we nu van een politieke doorbraak spreken.

Er zal zelfs van een dubbele doorbraak sprake zijn als het nieuwe kabinet erin slaagt zijn ambitieuze voornemens te verwezenlijken. De politiek stond na de val van de Muur sterk in het teken van liberalisering, deze coalitie zet in op vergroting van de sociale samenhang. Normalisering van de verhoudingen tussen groepen in de samenleving is urgent, net zoals een meer ontspannen kijk op de rol van religie in het publieke leven. Door haar samenstelling beschikt deze coalitie over goede papieren om de bakens te verzetten en een nieuw evenwicht aan te brengen tussen de eisen van economie, ecologie en een goed sociaal leven.

Het akkoord maakt korte metten met de spookbeelden die vanuit vrijzinnige hoek zijn opgeroepen over de deelname van de ChristenUnie. De paragraaf over medisch-ethische zaken ademt bepaald niet de geest van betutteling die D66-leider Pechtold zei te vrezen, maar laat een realistische en rustige benadering zien van delicate kwesties als abortus, euthanasie en embryonaal onderzoek. Positief is ook de open blik naar buiten, de inzet weerstand te bieden aan de neiging in de samenleving de gordijnen te sluiten en de belofte de dialoog met de burgers te zoeken.

De liberaal Thorbecke presenteerde in 1849 zijn eerste kabinet met de uitroep ’Wacht op onze daden’. De ambities die deze coalitie toont zijn groot. Mooi en hoopvol. Maar het komt aan op de daden.