Bij de PvdA wordt het dringen om fractiehamer

De PvdA doet het deze keer waarschijnlijk heel anders, de verkiezing van haar nieuwe fractievoorzitter. Geen open kandidaatstelling, maar iedereen op de biechtstoel – ook wel de CDA-methode.

Bij het CDA is het een beproefde aanpak. Om een beeld te krijgen van wie de fractie op het oog heeft als voorzitter, werken de christen-democraten steevast met een biechtstoelprocedure.

Een uit het midden van de fractie aangewezen verkenner voert met ieder fractielid afzonderlijk een gesprek over de vraag aan welke kwaliteiten de voorzitter moet voldoen en wie dat zou kunnen zijn.

Bij de PvdA ging dat veel openlijker. Fractieleden konden zich kandidaat stellen en presenteren aan hun collega’s. Uit een stemming kwam dan de favoriet van de fractie naar voren.

Maar de sociaal-democraten willen, zo valt af te leiden uit de voorkeur van een aantal prominente leden, de komende week de CDA-methode kopiëren.

„Een open kandidaatsstelling heeft als nadeel dat een collega die zich kandidaat stelt, anderen kan afschrikken zich ook op te werpen. De CDA-methode levert wellicht meer kandidaten op”, meent Jeroen Dijsselbloem.

Ondertussen is bij het CDA de keuze beperkt, ook al is er een verkenner op pad gestuurd om de gesprekken met de collega-fractieleden te voeren.

Naast de gereformeerde premier Balkenende moet er (opnieuw) een katholieke fractievoorzitter komen. Nu de oud-fractievoorzitter Verhagen naar het kabinet gaat en de eveneens katholieke Maria van der Hoeven heeft laten weten geen interesse te hebben, ligt de keuze voor oud-staatssecretaris Pieter van Geel vrijwel vast.

Bij de PvdA kan hooguit Wouter Bos de keuze beïnvloeden met zijn selectie van Kamerleden voor het kabinet. Dijsselbloem: „Als Wouter zelf een kandidaat heeft voor het fractievoorzitterschap, zal hij hem of haar dus niet vragen voor het kabinet. Dat lijkt me evident.”

De PvdA-fractie gaat er voor het overige van uit dat ze volledig vrij is in haar keuze. En daar moet niemand zich mee bemoeien. Bos niet en het partijbestuur niet, waarschuwt ook Kamerlid Martijn van Dam.

De keuze voor een PvdA-fractievoorzitter kan ondertussen alle kanten op. Niet minder dan zes Kamerleden worden door hun collega’s genoemd.

Jacques Tichelaar is nadrukkelijk in beeld gekomen door zijn rol in de formatieonderhandelingen. Buitenlandwoordvoerder Frans Timmermans wordt al langer genoemd.

Sharon Dijksma was vice-fractievoorzitter en staat alleen al daarom in het lijstje. Nebahat Albayrak (nummer twee op de kandidatenlijst) en Marjet Hamer worden genoemd, maar behoren niet tot de favorieten.

Kansrijker lijkt dan weer Jeroen Dijsselbloem. Martijn van Dam: „Dijsselbloem heeft met zijn pleidooi voor meer fatsoen een profiel dat aansluit bij dit kabinet. Maar uiteindelijk is het allemaal nog erg open.”