Wijffels kijkt vooruit naar Balkenende V

Over een week vertrekt Herman Wijffels weer naar de Wereldbank in Washington. Met een tevreden gevoel, want hij geeft ’zijn’ coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie langer dan vier jaar.

„Dat acht ik goed mogelijk”, zei hij gisteren op zijn laatste persconferentie als wegbereider van het vierde kabinet-Balkenende. „En ik hóóp het ook, want dit land heeft deze coalitie nodig.”

Wijffels bedoelde daarmee allerminst een diskwalificatie uit te spreken van het diepsnijdende hervormingsbeleid van de kabinetten-Balkenende I tot en met III. „Dat was een onvermijdelijke overgangsfase”, aldus de ex-informateur, al wil hij evenmin alle maatregelen van de afgelopen jaren ’afzegenen’.

Tot enkele maanden geleden was Wijffels voorzitter van hét symbool van de Nederlandse overlegeconomie: de Sociaal-Economische Raad. Dat overlegmodel had de laatste jaren een flinke deuk opgelopen, maar Wijffels laat Nederland nu achter met een regeerakkoord dat één groot eerherstel is voor de dialoog in de polder.

In de visie van Wijffels legt het akkoord tussen CDA, PvdA en ChristenUnie de basis voor een nieuw sociaal contract. De oud-informateur trok op zijn persconferentie een vergelijking met de periode van de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog en de opbouw van de verzorgingsstaat.

Wijffels: „Daarin beloofde de overheid de burgers zekerheid door een uitgebreid stelsel van uitkeringen. De afgelopen jaren stonden in het teken van aanpassingen van dat bouwwerk. Kijk naar wat er met de WAO is gebeurd. Daar is het verschaffen van werk het vertrekpunt geworden.”

„Het regeerakkoord zie ik dan ook als de basis voor zo’n nieuw sociaal contract. De kern is dat de overheid bij het bieden van zekerheid aan de burgers niet uitgaat van het verstrekken van een uitkering.”

„Uitgangspunt is de mensen te helpen bij de grote veranderingen waar we voor staan, mensen te helpen in die dynamiek in positie te blijven. Dat vergt dat je als samenleving voortdurend in mensen investeert. Niet alleen aan het begin van hun loopbaan, maar tijdens hun hele (werkzame) leven.”

Volgens Wijffels rusten de afspraken in het regeerakkoord op de driepoot people, planet, profit. Oftewel: het onder zijn leiding bereikte akkoord bevat een sociale, een ecologische en een economische component. Dat het akkoord om die drie elementen zou moeten draaien, daar werden de drie fracties het begin januari al over eens in het Friese Beetsterzwaag.

Daar ook heeft Wijffels ervoor gezorgd dat de nare herinneringen aan de voorbije fase konden worden uitgewist: aan de mislukte formatiegesprekken in 2003 tussen CDA en PvdA, en aan de forse kritiek van PvdA en ChristenUnie op het beleid dat de afgelopen jaren is gevoerd.

„We hebben eerst geïnvesteerd in vertrouwen. Zo kon het verleden snel worden afgekaart en begraven”, aldus Wijffels. „Dat heeft zich later bij de inhoudelijke onderhandelingen uitbetaald. Ik ben ervan overtuigd dat er nu tussen Balkenende en Bos een werkbare verstandhouding ontstaat. De gesprekken waren soms lastig. Aan de uitkomst heb ik geen moment getwijfeld.”