Extra herzieningsverzoeken door ongeldige geurproeven

De Hoge Raad krijgt komende anderhalf jaar honderden herzieningsverzoeken extra doordat 2685 geurproeven van de politie in Noord- en Oost-Nederland als ongeldig zijn bestempeld.

Het hoogste rechtscollege verwerkt normaliter zestig tot zeventig herzieningsverzoeken per jaar. Intern wordt nu al nagegaan welke organisatorische en administratieve aanpassingen nodig zijn om de, door advocaten, voorspelde stortvloed aan herzieningsverzoeken in banen te leiden. „Het gaat hoe dan ook een enorme hoop werk geven”, aldus griffier E. Hartogs van de Hoge Raad. Een van de opties is dat het rechtscollege tijdelijk extra menskracht krijgt. Ook gerechtshoven, waarnaar zaken zullen worden terugverwezen, zullen problemen gaan ondervinden van de bulk herzieningsverzoeken.

Eind vorig jaar ontstonden ernstige twijfels over de wijze waarop het politieteam van speurhondengeleiders in Noord- en Oost-Nederland geurproeven verrichtte. Uit onderzoek dat terugging tot 1997 bleek dat regels stelselmatig waren genegeerd. Met name werd nagelaten proeven ’blind’ uit te voeren. Hondengeleiders mogen volgens de protocollen niet weten in welk monster de geur van een verdachte zit. Alleen zo wordt voorkomen dat de politieman, onbewust, aan de hond signalen geeft over de geurbuisjes.

Het College van procureurs-generaal heeft nu uiteindelijk 2685 proeven geïnventariseerd die tot geurherkenning hebben geleid. Hieronder zijn ook zaken die naderhand zijn geseponeerd of waarin vrijspraak volgde. Komende maanden onderzoeken alle parketten in welke zaken het tot een veroordeling kwam. In een nog onbekend aantal ervan vormden de uitkomsten van de proeven (minimaal) aanvullend bewijs, dat niet direct van invloed was op de veroordeling.

Justitie zal advocaten en veroordeelden van zaken, die zijn gesloten en waarin de geurproef een rol speelde, per brief informeren. Hierin wordt op de mogelijkheid gewezen een herzieningsverzoek in te dienen bij de Hoge Raad. Advocaten denken dat dit voor enkele honderden zaken zal gelden. Advocaat T. van der Goot uit Leeuwarden: „Het kan ook voorkomen dat een zaak ooit begon met een geurproef, waarvan nu blijkt dat die onrechtmatig was. Desalniettemin zullen veel zaken om allerlei denkbare redenen afvallen.”

Van der Goot noemt de afhandeling ’organisatorisch complex’. „Er zullen maatregelen nodig zijn om het overzicht te bewaren. Als advocaten beschikken wij ook niet meer over de dossiers. Wanneer een zaak is afgelegd, hebben wij die niet meer nodig. Ik ben in elk geval blij dat het openbaar ministerie niet in de verdediging gaat. Er wordt niet omheen gedraaid.”

Voorzitter A. Röttgering van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten zou het een ’koninklijke weg’ vinden als de procureur-generaal bij de Hoge Raad zelf de herzieningsverzoeken vordert. „Dat kan als sprake is van een rechterlijke dwaling”, aldus Röttgering. „De bal ligt nu bij de veroordeelden, voor zover zaken onherroepelijk zijn”. Tegen zes speurhondengeleiders loopt nog een strafrechtelijk onderzoek. Onder hen de politieman die de zaak aankaartte.