Goede wil ontbreekt niet in Annapolis

Israëliërs en Palestijnen gaan aan de slag met behulp van Bush en Blair. En wat dan nog als de Saoediërs de rede van Olmert niet willen verstaan?

„Laten we even vanachter het spreekgestoelte vandaan gaan, voor de foto”, fluisterde Ehoed Olmert de Amerikaanse president in het oor. De leiders deden twee stappen opzij en Bush pakte opnieuw de handen van de Israëlische premier en de Palestijnse president. De camera’s zoomden in, de show in Annapolis was geslaagd.

Op de valreep hadden Israëliërs en Palestijnen ingestemd met een gezamenlijke verklaring. Het was vooral een intentieverklaring dat ze hun best zouden doen vóór eind 2008 - als Bush’ ambtstermijn ten einde loopt - een akkoord te bereiken.

„Iemand die niet bekend is met het Midden-Oosten zou denken dat de ceremonie ter ere van de ondertekening van een akkoord over eeuwige vrede was, en niet het prille begin van moeizaam overleg”, concludeerde een commentator.

Arafat bestempelde ooit zijn akkoord met Rabin als ’de vrede der dapperen’. Annapolis is ’de goede wil van de zwakkeren’. Het Palestijnse bestuur is in tweeën gespleten. Olmert is nauwelijks de baas in eigen huis. Hun kracht is dat ze een ommekeer willen en elkaar lijken te vertrouwen. Hun zwakte is het gebrek aan manoeuvreerruimte.

De komst van Arabische ministers had de ’top’ opgekrikt. Tijdens Olmerts rede zat de Saoedische minister er grimmig bij, zonder koptelefoon voor de vertaling. Hij miste dat Olmert - voor het eerst - warme woorden sprak over het Saoedische vredesplan. Toch is het glas van Annapolis ook half vol. De partijen gaan voort op een driebaansweg. Eén baan moet leiden tot een akkoord over de grote knelpunten: Jeruzalem, grenzen, vluchtelingen. De eerste bijeenkomst is al op 12 december. Op de tweede baan trekt Midden-Oostengezant Tony Blair de kar: het opkrikken van de Palestijnse economie. De derde baan eist actie en is dus het lastigst: de Palestijnen moeten het geweld bestrijden, Israël moet de bouw van nederzettingen staken en buitenposten weghalen.

Frans Timmermans, staatssecretaris van buitenlandse zaken, mocht bij de ’werklunch’ het woord voeren. Hij vond het juist een „heel kwaaie dag voor cynici” en noemde het „zonder meer positief” dat de vredesgesprekken direct beginnen. „President Clinton probeerde in 2000 binnen twee maanden een akkoord te sluiten. Ze hebben een klein jaar.” Positief vond hij ook dat de moeilijkste punten direct op de agenda zijn gezet. En dat de VS „het hele proces nauwkeurig gaan volgen en hebben beloofd in te grijpen” als een van de partijen de gesprekken saboteert.