Identiteit

Al acht jaar geef ik trainingen aan expats, mannen en vrouwen uit alle mogelijke landen van de wereld die een paar jaar in Nederland komen werken. In hun verhalen over Nederlanders jaar heb ik een rode draad ontdekt. Het meest opvallend is het wantrouwen van Nederlanders tegenover autoriteiten en hogergeplaatsten, zeker als die van buiten komen.

„Dit is het eerste Europese land waar de werknemers tegen mij zeggen dat ze het niet zo nodig vinden om van methode te veranderen. Sterker nog: ze vertelden me dat ze een betere manier wisten! Ik ben radeloos”, vertelde een wanhopige Amerikaanse manager. Een hogergeplaatste moet zijn of haar gezag in Nederland verdienen door zichzelf voortdurend te bewijzen.

Er is wel degelijk hiërarchie in Nederland, maar deze is verstopt en voor buitenstaanders meestal niet direct waarneembaar. In welk land komt de directeur van een bedrijf op de fiets ’omdat dat zo gezond is’? Als klant moet je in de ogen van expats vaak overdreven vriendelijk en zielig doen om te krijgen waarom je vraagt, anders laten Nederlanders je wachten of wordt je helemaal niet bediend. Het argument: ’Je wordt er toch voor betaald dat je mij in dit restaurant moet bedienen?’, is voor Nederlanders niet afdoende. Niet teveel kapsones graag, ik ben je slaaf niet.

De andere kant van het verhaal is ook waar: Nederlanders houden scherp in de gaten dat ieder mens eigenlijk gelijk behoort te zijn, althans gelijk behandeld behoort te worden. Blijf met beide benen op de grond, verhef je zelf niet boven het maaiveld. Maar zet op Koninginnedag tegelijkertijd zelf ook een (weliswaar plastic) kroon op; tenslotte bestaat dit land eigenlijk uit 16,3 miljoen koningen en koninginnen.