Actieweek blijft hard nodig

Anderhalf miljoen Nederlanders kunnen amper lezen en schrijven. Vandaag begint voor de derde keer de Week van de Alfabetisering.

Steeds meer oudere mensen volgen een cursus, maar voorkómen dat er aan de onderkant nieuwe groepen laaggeletterden bijkomen is moeilijk. „Daar ligt een groot probleem”, meent Margreet de Vries, directeur van de Stichting Lezen & Schrijven. De stichting werd in 2004 opgericht om alfabetisering onder de aandacht te brengen. Die nieuwe groep bestaat niet alleen uit kinderen afkomstig uit het speciaal onderwijs of lage milieus. Laaggeletterdheid komt in alle lagen van de bevolking voor. Aan het einde van de basisschool presteert ongeveer 7 procent van de leerlingen onvoldoende op het gebied van lezen en schrijven.

„Deze groep gaat al met een leerachterstand naar het voortgezet onderwijs en zie het dan nog maar eens in te halen”, meent Marli Tijssen, programmaleider van het CINOP, het Centrum voor Innovatie van Opleidingen, dat onderzoek doet naar alfabetisering. „We moeten zorgen dat leerlingen met voldoende taalvaardigheden en kennis hun school afronden”, vindt Tijssen. „Zeker voor de groep laaggeletterden onder de 18 en zij die nog niet lang uit de schoolbanken zijn, is het onderwijs verantwoordelijk. Mede door uitbreiding van het leerprogramma, is er de afgelopen tien à vijftien jaar te weinig aandacht aan basisvaardigheden besteed”, zegt Tijssen scherp.

Probleem is vaak de samenloop van omstandigheden. Achterstand wordt niet altijd opgemerkt of kinderen worden als niet zo slim afgedaan. „Deze kinderen kunnen het best, alleen hebben ze veel persoonlijke begeleiding nodig om die achterstand in te halen. Die ruimte is er niet in het onderwijs”, zegt Jacques Baartmans van Stichting Belangenbehartiging Alfabetisering. Hoewel het niet altijd een sociaal-economisch probleem is, is het wel van invloed of kinderen uit een gezin komen waar veel gelezen wordt. „Ouders vinden taal niet altijd even belangrijk”, beaamt De Vries.

Een land als Nederland moet er toch in kunnen slagen die kraan dicht te draaien, vindt De Vries. Ouderen hebben soms door omstandigheden geen scholing gehad, maar jongeren hebben allemaal onderwijs genoten. „Als ontwikkeld land moeten we de ambitie hebben dat hooguit 5 procent van de bevolking laaggeletterd is, waarvan dan 2 procent niet de capaciteiten heeft om het te beheersen”, vindt De Vries.

Tot 2010 geeft de overheid vier miljoen euro per jaar extra uit om laaggeletterdheid aan te pakken. De kans is klein dat het probleem dan opgelost is. „Maar laaggeletterdheid is ook niet een probleem dat je binnen een paar jaar oplost”, denkt Tijssen. „Het is wel ambitieus om te denken dat je een probleem dat twintig jaar verwaarloosd is in vijf jaar op kunt lossen”, erkent ook De Vries. „Het gaat in kleine stappen.”