Iedereen wil dóór met zaak Holleeder

Tijdens Holleeders herstel, werkte het OM gestaag door. Maandag gaat het proces verder.

De extra beveiligde rechtszaal in Amsterdam-Osdorp, april. Advocaat Jan-Hein Kuijpers vraagt de rechters plotseling het woord. „Mijn cliënt zit naast me te tollen op zijn stoel.” Willem Holleeder, bleek en met holle ogen, wordt afgevoerd.

Die donderdag constateert een arts ’algehele uitputting’ en ’stress’. Enkele dagen later wordt in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) de juiste diagnose gesteld: lekkende hartkleppen. Een week later ondergaat Holleeder een ingrijpende hartoperatie. Terwijl hij herstelt, legt het Openbaar Ministerie deze zomer steeds meer vertakkingen bloot.

Holleeder staat vanaf maandag terecht voor afpersing van verschillende zakenlieden. Samen met anderen, in steeds wisselende groepen, zou hij vooral vastgoedmannen door bedreigingen veel geld afhandig hebben gemaakt. Eerst wordt nu de afpersing van Rolf Friedlünder behandeld, daarna volgen de zaken John Wijsmuller, Kees Houtman en Willem Endstra. Wijsmuller en Friedlünder ontkennen dat ze zijn afgeperst. Houtman en Endstra zijn vermoord.

Het geld van de afpersingen heeft Holleeder, zo stelt het OM, door handlangers laten witwassen. Mogelijk komt er nog een aparte rechtszaak tegen helpers uit de ’bovenwereld’, zoals notarissen of advocaten.

Het OM vermoedt ook dat Holleeder een van de mannen is achter de liquidatiegolf in de onderwereld, vanaf midden jaren negentig. Vanwege de moord op Willem Endstra zijn inmiddels vier verdachten gearresteerd. Een 34-jarige man is eind augustus in Paramaribo aangehouden. Hij zou de schakel zijn geweest tussen opdrachtgevers en uitvoerders. Justitie ziet Holleeder en ’maatje’ Dino Soerel als opdrachtgevers. In de zaak van de moord op cafébaas Van der Bijl heeft een van de verdachten bekend dat hij heeft geschoten. Justitie vermoedt dat Soerel de opdracht gaf.

De rol van Soerel is helderder geworden. In de pers werd hij al jaren ’de rechterhand van Holleeder’ genoemd. De Telegraaf omschrijft hem nu als de baas van Holleeder. Dino Soerel klaagde vanaf een geheim adres, maar de rechtbank stelde de krant in het gelijk. Soerel wordt internationaal gezocht.

Het OM heeft deze zomer ook de geldstromen rond Holleeder verder uitgeplozen. Uitvloeisel daarvan is de jacht op de erfenis van topcriminelen. Cor van Hout werd in 2003 vermoord. Justitie verdenkt zijn erfgenamen er nu van dat ze te weinig successiebelasting betaalden. Van Hout zou met geld uit de ontvoering van Freddy Heineken prostitutiepanden in Alkmaar hebben gekocht. Van Houts nabestaanden zouden dat hebben verzwegen. De fiscus stelt daardoor zo’n 1,8 miljoen euro te zijn misgelopen.

Ook over de erfenis van John Mieremet -in 2005 vermoord in Thailand- bestaat onenigheid. Justitie deed in april een inval bij de Belgische villa van zijn weduwe, die ruim 13 miljoen euro zou hebben geërfd en wordt verdacht van witwassen.

De vertraging in het proces heeft het OM benut voor onderzoek. Het proces is langduriger geworden, maar ook -vanwege alle nieuw ontdekte feiten- nog interessanter.

De hartoperatie van Willem Holleeder verliep dit voorjaar voorspoedig. En ook zijn herstel direct daarna was zoals verwacht. In juli nog liet zijn advocaat Jan-Hein Kuijpers de rechtbank weten dat de revalidatie gunstig verliep.

Wel kaartte hij de ongunstige omstandigheden aan waarin zijn cliënt moet revalideren. Holleeder verblijft in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen. Bij het revalideren, de fysiotherapie en bij controles door zijn specialist, moest hij handboeien om. Na protest van Kuijpers hoefde Holleeder geen boeien meer om als een arts hem onderzoekt, maar nog wel bij revalidatie en fysiotherapie.

Inmiddels verloopt de revalidatie volgens Kuijpers slecht. De advocaat noemde eind augustus de behandeling in Scheveningen ’beestachtig’, en vroeg om opheffing van beperkingen. Het hart van Holleeder werkt slechts op twintig procent van zijn kunnen, stelt Kuijpers. Artsen zouden het strikte regime afkeuren. Een Amsterdamse hoogleraar cardiologie zou de revalidatie ’onprofessioneel’ noemen. „Justitie wil blijkbaar dat Holleeder sterft”, zei Kuijpers. Na dat protest hoeft Holleeder in het ziekenhuis geen handboeien meer om. Hij mag bezoekers ontvangen zonder glazen wand tussen hen in.

Kuijpers heeft met zijn zorgen een punt. Revalidatie van hartpatiënten kan soms lang duren, en moet liefst zonder al te veel stress verlopen. De omstandigheden in een gevangenisziekenhuis zijn – hoe goed geregeld ook – op voorhand niet ideaal.

Holleeder zelf heeft steeds aangegeven dat hij zich graag voor de rechter wil verantwoorden. Ook zijn medeverdachten willen, na maanden wachten, duidelijkheid. Verdachten als Marcel K., die wordt gezien als de financiële man van Holleeder, mochten van de rechter buiten de cel het proces afwachten, evenals Maike D. en Orminda S. die zouden hebben geholpen bij het witwassen. Alleen Maruf M. (’Paja’) zit nog vast.

De rechters willen ook graag door. Want als de aanklachten tegen Holleeder apart van de rest moeten worden behandeld, zou zich een heel nieuw team van rechters moeten inwerken. Dat kost veel tijd en geld.

Iedereen heeft dus belang bij voortzetting. Maar vrijwel zeker vraagt de gezondheidstoestand van Holleeder om aanpassingen in het programma. Kuijpers klaagde eerder over de lange reistijd voor zijn cliënt en de lange dagen.

Een dichterbij gelegen extra-beveiligde cel lijkt moeilijk te vinden. Maar de rechtbank gaf dit voorjaar al aan wel iets aan de lange dagen te willen doen.

Mogelijk is er maximaal drie tot vier uur per dag zitting. En vooralsnog worden alleen op maandag, dinsdag en donderdag zittingen gepland. Daarmee kan het proces lang duren. Maar het loopt dan tenminste, en dat is voor alle procespartijen een opluchting.