Kabinet stelt betaald werk weer voorop, maar niet voor iedereen

Werk is een ,,middel tot ontplooiing, zingeving en integratie”, staat er in het nieuwe regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie. En: ,,We willen iedereen een eerlijke kans op werk bieden.”

De arbeidsparticipatie van laaggeschoolden, ex-WAO'ers, bijstandsgerechtigden is nog veel te laag. Het nieuwe kabinet wil voor de zomer een nieuw sociaal akkoord sluiten voor deze groepen. De coalitie beschouwt loonkostensubsidies en subsidiebanen niet meer als taboe. ,,Een gesubsidieerde baan is altijd beter dan mensen thuis laten zitten”, aldus het regeerakkoord.

Daarmee breekt de nieuwe coalitie met de filosofie van eerdere kabinetten Balkenende, die juist vol overtuiging de arbeidsmarktsubsidies afschaften. Ze zouden veel geld kosten en weinig effectief zijn. Werkgevers maakten er vrijwel geen gebruik van en uit onderzoek van AbvaKabo bleek dat gesubsidieerde werknemers zichzelf opgesloten voelden in een tweederangs-baan zonder perspectief. Het vorige kabinet Balkenende zette daarom massaal in op reïntegratietrajecten. Zo verdwenen de stadswachten en de conciërges en klasse-assistenten op school, en ontstond er een miljardenmarkt voor reïntegratietrajecten. Maar inmiddels wordt duidelijk dat ook deze trajecten geen succes zijn. Slechts een klein aantal deelnemers stroomt uit naar een baan. Ouderen, herkeurde WAO'ers en laaggeschoolden vallen buiten de boot. En niets is frustrerender dan na een traject opnieuw werkloos thuis te zitten. Daarom nam de roep om gesubsidieerd werk weer toe. Zodat mensen tenminste werkervaring kunnen opdoen, een belangrijke voorwaarde om een baan te krijgen. Het nieuwe kabinet geeft aan die roep gehoor, al wordt het een hele kunst niet te vallen in de oude valkuilen.

De nieuwe coalitie zet dus fors in op arbeidsparticipatie, maar is niet consequent. Zo worden WAO'ers vanaf 45 jaar voortaan ontzien; zij behouden de oude uitkering. Dat klinkt mooi, maar het lijkt er ook op dat deze groep wordt afgeschreven voor de arbeidsmarkt. Want over reïntegratie en participatie van deze groep staat niets in het akkoord.

Participeren is blijkbaar ook niet belangrijk voor alleenstaande bijstandsmoeders met kinderen onder de vijf jaar. Die hoeven niet meer verplicht (parttime) werk te zoeken. Terwijl het een van de kwetsbaarste groepen in de samenleving is. Er zijn 90.000 alleenstaande bijstandsmoeders, waarvan 65.000 al van hun gemeente hebben gehoord dat ze niet hoeven solliciteren. De kans dat zij na vijf zorgjaren nog economisch zelfstandig worden, is uiterst gering. Meer dan zestig procent heeft hooguit basisonderwijs, ze wonen in de armste wijken en maken relatief veel gebruik van de voedselbank. Hun kinderen groeien op in armoede. En uit onderzoek blijkt dat er zeventig procent kans is dat zij kansloos blijven. De nieuwe coalitie wil deze moeders verplichten zich in die vijf jaar bij te scholen, maar er wordt met geen woord over stages of werkervaring gerept. Een gemiste kans.