It’s all in the eye of the beholder

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

Holy Shit! Zo heet het nieuwe programma dat ik voor de KRO presenteer. Ik heb voor dit programma zes plaatsen bezocht waar religieuze festivals gevierd werden. Ik mocht mensen meemaken op het toppunt van hun culturele en religieuze beleving. De kreet in de titel verwoordt precies het gevoel dat ik had bij het ervaren van al die heftige rituelen.

De rituelen heb ik zelf ook ondergaan. Niet tot op het bot, maar ik heb ze wel ondergaan. Jezelf laten kruisigen, zoals gelovigen op de Filippijnen doen, dat vond ik te ver gaan. Ze slaan dan een grote spijker precies tussen de pees van je middel- en ringvinger, je wordt met touwen aan het kruis vastgebonden en je hebt een plankje onder je voeten. Fysiek is het nog wel uit te houden, maar ik wilde geen lopende belediging zijn. De kruisiging van Jezus is de grootste liefdesdaad ooit. Ik heb zelf veel met zijn verhaal. Deze gelovigen grijpen zijn daad aan om hun dank aan God uit te drukken.

Bij een hindoefeest in Singapore heb ik bij wijze van reinigingsritueel wel zeven vishaken in m’n rug laten piercen waar limoenen aan werden gehangen. Andere deelnemers lieten zich overigens helemaal onderpiercen, die gingen helemaal los.

Door de verschillende rituelen aan den lijve te ondergaan kwam ik tot een dieper begrip van deze religies. Ik heb echt waanzinnige dingen meegemaakt en ben er vol ingegaan. Maar het is niet mijn bedoeling om mensen te laten denken: ’wat een freakshow is het toch’. Veel van wat ik meemaakte, was juist erg herkenbaar. Zonde, broederliefde, eren: het zijn dingen die in elk geloof voorkomen, met telkens weer andere rituelen. De kracht en de passie waarmee mensen hun geloof beleven, was erg mooi om te zien.

Wanneer mensen met een bepaald geloof zijn opgegroeid en altijd hebben gehoord dat God er voor je is en van je houdt, waarom zouden ze dan gaan twijfelen? Ik heb gezien dat geloof je omgeving is, je familie, datgene waarmee je bent opgegroeid en verweven. Wat jij gelooft, dat ís. It’s in the eye of the beholder. Geloven, dat is vasthouden aan God, ook al ontneemt Hij je je kind.

Wij denken in het Westen nogal gauw dat die mensen gek zijn met hun idiote rituelen. Maar een uitspraak als ’God bestaat’ is van dezelfde orde als ’geld maakt gelukkig’. Voor beide heb je een soort vertrouwen nodig, er is geen bewijs voor. Zijn de mensen die zichzelf laten kruisigen gek? En wij dan, als we ons het schompes werken met een tachtigurige werkweek en wanneer we ons kind per se naar de allerbeste universiteit willen sturen? Als ik westerse mensen vergelijk met de gelovigen die ik op mijn reizen ontmoette, mis ik bij ons het meest de passie voor het ontastbare en de overgave die zij hebben. Wij voelen ons eerder de koningen in ons eigen rijkje, Veel mensen leven voor die nog grotere auto of dat gigantische lcd-scherm. Aan de andere kant is de passie waarmee wij een carrière najagen wel met hun passie te vergelijken.

De rituelen die ik meemaakte, waren heel verschillend.

In Japan was ik getuige van een shintoritueel. Verschillende mensen stonden op precies gelijke wijze, in hetzelfde ritme, stenen te harken. Dat drukt iets uit van harmonie met je omgeving. Ik vond het heel prettig om mee te maken. Het is belangrijk dat het ritueel perfect wordt uitgevoerd. Bij hen gaat het nadrukkelijk niet om goden die boven deze wereld staan, maar om geesten – goede en kwade – in deze wereld. In een berg, een bos of een steen. Heel indrukwekkend.

Bij het piercingritueel in Singapore liep ik als enige blanke rond. Ik werd gereinigd en ontving zegeningen. Ze waren zo dankbaar dat wij de tijd voor hen namen. De warme ontvangst was overweldigend.

Ik ben trots dat ik aan dit programma mocht meewerken. We zijn er niet op uit om te bekeren, maar willen mensen de schoonheid van het geloof laten zien.