In ruime wijk wonen meer dikkerds

Mensen die wonen in ruim opgezette wijken met veel groen, hebben een grotere kans op overgewicht. Ze pakken te vaak de auto.

In het rapport ’De gezonde wijk’, leggen onderzoekers van de Vrije universiteit, het VU medisch centrum en de Architecten Cie deze week voor het eerst een relatie tussen stedenbouw en beweging. Ze onderzochten vier Amsterdamse wijken met ongeveer eenzelfde bewonerssamenstelling, maar met een andere stedebouwkundige opzet.

„Deels is het gewoon een simpel economisch verhaal”, verklaart geograaf Frank den Hertog van de VU. „Mensen willen altijd tijd winnen: als winkels of andere voorzieningen verder weg liggen en met de auto zijn ze er het snelst, dan pakken ze die auto.”

De tijdwinst blijkt betrekkelijk. In elk van de onderzochte wijken lagen supermarkten of buurtsupers op loopafstand, binnen 400 meter. Maar aan de randen van de stad wordt het bewoners wel erg gemakkelijk gemaakt om met de auto te gaan. Ze hebben altijd parkeerplek voor de deur en winkels zijn geconcentreerd in centra, met parkeergelegenheid.

Toch speelt er meer dan alleen gemakzucht, zegt Den Hertog. „Bewoners van ruime wijken gaven te kennen dat ze hun omgeving vooral ’s avonds als onveilig ervaren. Grasvelden en bosjes zorgen vaak ook voor een saaiere route door de buurt. Fietsen en lopen is gewoon leuker in bebouwde straten, waar je de bewoners achter hun raam ziet zitten. Afstanden lijken daar ook korter.”

Toch heeft een ruim opgezette wijk als De Punt in Amsterdam Osdorp ook haar voordelen. In tegenstelling tot de volwassenen bewegen kinderen er wel veel. Den Hertog: „Elk kind heeft daar zo’n beetje zijn eigen wipkip, maar buitenruimtes moeten ook voor jongeren en ouderen interessant zijn. Zo zijn er in de Van de Pekbuurt in Amsterdam-Noord geen grote voortuinen, maar wel veel bomen en groene pleinen waar kinderen kunnen voetballen en ouderen kunnen zitten.”

Met kleine aanpassingen kan elke wijk tot bewegen aanzetten, denkt Den Hertog: „Je moet mensen niet hun auto afpakken, maar je kunt er wel voor zorgen dat een parkeerplaats honderd meter van de huizen ligt. Een straat zonder auto’s ziet er meteen aantrekkelijker uit.”

De overheid heeft daarin een taak, vinden de onderzoekers. Bij de bouw van een wijk moet ze voortaan ook rekening houden met de gevolgen voor de gezondheid. Weinig bewegen leidt niet alleen tot overgewicht, maar kan ook kanker en diabetes veroorzaken. Frank den Hertog: „Bot gezegd kost het de samenleving gewoon veel geld. Maar mensen zullen die overheidsbemoeienis best accepteren. Uiteindelijk wil niemand vrijwillig dik worden.”