Oude getrouwen in Rotterdam

Het Filmfestival Rotterdam propageert het liefst de filmauteur van morgen. ’We programmeren niet de regisseurs die in mei in Cannes al over de rode loper liepen, we willen de makers die daar over vijf jaar lopen’, mag festivaldirecteur Sandra den Hamer graag benadrukken in interviews. Maar artistieke filmauteurs kunnen niet zonder trouwe achterban en dus presenteert Rotterdam ieder jaar ook nieuw werk van de steeds oudere getrouwen. Het zijn veelal artistieke filmmakers die voor distributie van hun films in Nederland steeds vaker afhankelijk zijn van de reacties op het jaarlijkse filmfestival.

De Georgische regisseur Otar Iosseliani presenteert dit jaar zijn nieuwste film ’Jardins en Automne’, over een Franse minister (Michel Piccoli) die aan de onderkant zichzelf hervindt. Van de 98-jarige Portugees Manoel de Oliveira wordt ’Belle Toujours’ vertoond: een vervolg op ’Belle de jour’ (1967) de klassieker van Luis Buñuel over de doktersvrouw met dubbelleven. Michel Piccoli herneemt zijn rol uit de eerste film, Bulle Ogier vervangt Deneuve als de enigmatische Severine. Lange gesprekken tussen Husson (Piccoli) en de barman komen nu in de plaats van de s/m droomsequenties van weleer.

De Portugese regisseuse Teresa Villaverde komt naar Rotterdam met ’Transe’, een film over gedwongen prostitutie; in strekking zeer vergelijkbaar met het eerdere ’Lilya 4-ever’ van Lukas Moodysson. Ana Moreira speelt de Russische Sonia die haar vriendje en zoontje in Sint-Petersburg achterlaat om in Duitsland een beter bestaan op te bouwen. Dat gaat niet lang goed. Sonia vindt een baantje in een autohandel.

Op gegeven moment waarschuwt haar baas haar tijdens een lunchpauze dat de vreemdelingenpolitie eraan komt en dat ze zich beter kan verschuilen in een kofferbak. Als de kust weer veilig is, vertelt de baas dat iedereen is opgepakt en dat ze met hem mee moet om niet alsnog te worden weggehaald.

Eenmaal in de auto begrijpt ze dat ze nu zijn gevangene is. Hij levert haar af bij handelaren die haar weer ergens anders in een kamer opsluiten.

De jonge vrouw kan geen kant meer op. Alleen al vanwege deze onverbiddelijk realistische, overtuigend snelle neergang van illegale werkneemster naar slavin, is ’Transe’ een geslaagde film. ’Transe’ is, zoals veel van Villaverde’s eerdere films, over het geheel genomen te traag, te vol pathos en te raadselachtig, maar op het cruciale moment is de film zo onomwonden kristalhelder dat je alleen al daarom moet gaan kijken.